I GZ 442/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Michał Kowalski po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Z. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 października 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 549/22 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi Z. S. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia 26 kwietnia 2022 r., nr 1/64090/22 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 3 października 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 549/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi przez Z. S. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia 26 kwietnia 2022 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych potwierdzenia odbioru zaskarżonej decyzji wynikało, że została ona doręczona w dniu 2 maja 2022 r. Podpis na potwierdzeniu odbioru złożył H. U. - pełnomocnik skarżącego. W decyzji zawarto pouczenie wskazujące 30 – dniowy termin na wniesienie skargi. Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę jako wniesioną z uchybieniem ustawowego 30 – dniowego terminu. Odpis postanowienia z uzasadnieniem doręczono skarżącemu w dniu 5 września 2022 r. W dniu 12 września 2022 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący usprawiedliwiał niedochowanie terminu do złożenia skargi tym, że mieszka sam, a jego gospodarstwo, do którego dojazd jest utrudniony, położone jest na uboczu. Skarżący wskazał ponadto, że z uwagi na stan zdrowia jak i obowiązki związane z hodowlą zwierząt nie mógł zachować terminu do wniesienia skargi. Nie wiedział również, że składając skargę po terminie należy złożyć wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji, wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz rozpatrzenie skargi na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Z akt sprawy wynika, że zaskarżone decyzja została skarżącemu skutecznie doręczone 2 maja 2022 r. Natomiast skarga została wniesiona w dniu 2 czerwca 2022 r., na co wskazuje data stempla pocztowego, czyli po upływie ustawowego terminu, który mijał dnia 1 czerwca 2022 r. Uprawnione było zatem jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Natomiast zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.) należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Jak wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie w tych wszystkich sytuacjach, gdy strona nie dokonała w terminie czynności. Wówczas, nie kwestionując faktu upływu terminu, strona uprawdopodobnia brak zawinienia w nieterminowym dokonaniu czynności (zob. np. postanowienie NSA z dnia 28 grudnia 2018 r., sygn. akt II GZ 452/18; to i kolejne cytowane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z powołanego przepisu wynika ponadto, że równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie, co – jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym – jest podstawowym warunkiem umożliwiającym rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu. Brak winy w uchybieniu terminu w kontekście badania zasadności jego przywrócenia winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy, biorąc przy tym pod uwagę także uchybienia spowodowane nawet lekkim niedbalstwem. Powyższe wynika z faktu, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i winno być traktowane w sposób ścisły – może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy niedochowanie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku (zob. np. postanowienia NSA z dnia15 lipca 2014 r., sygn. akt II FZ 832/14; 9 września 2014 r., sygn. akt I GZ 499/14; 2 października 2014 r., sygn. akt II OZ 1011/14; 28 lutego 2018 r., sygn. akt II FZ 96/18). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny - wymagający od strony staranności (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99). Dopuszczenie się przez stronę choćby lekkiego niedbalstwa wyłącza możliwość zastosowania art. 86 § 1 p.p.s.a. Jak wynika z art. 87 § 2 p.p.s.a., na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie istnienia braku winy nie daje pewności, lecz wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Pojęcie uprawdopodobnienia sprowadza się do postępowania zmierzającego do stwierdzenia istnienia lub nieistnienia określonego zdarzenia, czynności podjętej w ramach postępowania, w wyniku tego postępowania bądź do zastępczego środka dowodowego. Strona zobowiązana jest sprostać złagodzonemu reżimowi procedowania dowodowego, niemniej – co należy w tym miejscu wyraźnie zaznaczyć – ocena, czy w realiach konkretnej sprawy rzeczone uprawdopodobnienie braku winy w istocie nastąpiło, pozostawione jest ocenie sądu. Sąd nie jest związany twierdzeniami wniosku, gdyż istota uprawdopodobnienia sprowadza się do jego przekonania przynajmniej o prawdopodobieństwie zaistnienia okoliczności mających wpływ na ocenę niezawinienia w uchybieniu terminu. Podstawą tej oceny powinien być obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Nie jest to więc ocena dowolna, a stanowiąca wypadkową okoliczności powoływanych w sprawie oraz dyrektyw oceny dowodów - dokonywanej przy uwzględnieniu zasad logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, przez pryzmat specyfiki uprawdopodobnienia (postanowienie NSA z dnia 21 grudnia 2021 r., sygn. akt III FZ 652/21). Zdaniem NSA, kontrolowane postanowienie jest zgodne z prawem, a wniesione zażalenie należy uznać za nieuzasadnione. Za trafną bowiem należy uznać ocenę dokonaną przez sąd pierwszej instancji, że skarżący nie sprostał obowiązkowi uprawdopodobnienia przesłanki braku winy, o którym mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a. Okoliczności, na które powołuje się skarżący, czyli że mieszka sam, choruje (na co nie przedstawił żadnych dokumentów), a także że jego gospodarstwo jest położone na uboczu i ma obowiązki związane z hodowlą zwierząt, nie uprawdopodobniają, że w sposób całkowity uniemożliwiło mu to sporządzenie oraz nadania skargi w okresie 30 dni od otrzymania zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze powyższą argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.