II GZ 411/10

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Urszula Raczkiewicz po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. Ż. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 8 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Bd 731/10 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. Ż. na decyzję Dyrektora K.-P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 8 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Bd 731/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. odmówił R. Ż. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi wniesionej przez R. Ż. na decyzję Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji wskazał, że złożony przez skarżącego formularz PPF, który jest podstawowym źródłem uzyskania informacji o sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy, nie zawiera w zasadzie żadnych danych, które pozwalałyby na ustalenie obiektywnej sytuacji strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy. Skarżący w złożonym wniosku wskazał jedynie na stan rodzinny, posiadane nieruchomości oraz podał, że z gospodarstwa o pow. 4,40 ha nie uzyskuje środków. Nie podał natomiast żadnych informacji w zakresie swoich dochodów oraz dochodów osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Ponadto WSA wskazał, że skarżący nie wykonał wystosowanego przez referendarza sądowego wezwania do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie wymienionych w wezwaniu dokumentów. Wezwanie wnioskodawcy w tym zakresie pozostało bez odpowiedzi. W złożonym sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego strona również nie podała żadnych danych uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy. Sąd stwierdził, że skarżący w trakcie całego postępowania dotyczącego przyznania prawa pomocy nie wykazał jaka jest jego sytuacja finansowa, uniemożliwiając przeprowadzenie analizy jego zdolności płatniczych. Tym samym nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W zażaleniu na powyższe postanowienie R. Ż. nie zgodził się z rozstrzygnięciem Sądu I instancji, nie wskazując żadnych okoliczności mogących świadczyć, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Ciężar udowodnienia trudnej sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa. To strona ma wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jeżeli podane przez stronę we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności nie zostały przez nią należycie uzasadnione lub uprawdopodobnione, to sąd (bądź referendarz sądowy) na mocy art. 255 p.p.s.a. może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo zbadał przesłanki przyznania skarżącemu prawa pomocy uznając, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z danych zawartych we wniosku wynika, że skarżący z gospodarstwa rolnego o pow. 4,40 ha nie uzyskuje dochodu. Skarżący opisując stan rodzinny wymienił żonę i dwie córki, a jako majątek wskazał dom, nieruchomość rolną o pow. 4,40 ha oraz budynki gospodarcze. Sąd I instancji uznał te informacje za niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, wskazując jednocześnie, że mimo wezwania referendarza sądowego w trybie art. 255 p.p.s.a., wnioskodawca nie przedstawił dodatkowych dokumentów, które w sposób wystarczający potwierdzałyby trudną sytuację materialną i wyjaśniałyby uzasadnione wątpliwości co do jego stanu majątkowego, jaki wynikał z dokumentów w sprawie zgromadzonych. (por. postanowienie NSA z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II GZ 91/10). Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela argumentację Sądu I instancji, powołującego się na ugruntowany pogląd, iż to na skarżącym spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Sytuacja majątkowa wnioskodawcy, jak wywodził Sąd, została we wniosku o przyznanie prawa pomocy opisana ogólnie, nie poparta rzetelnymi dowodami czy też wyczerpującym wyjaśnieniem, do czego bezskutecznie wnioskodawca był wzywany w toku postępowania dotyczącego przyznania prawa pomocy. Wezwanie wnioskodawcy w tym zakresie pozostało bez odpowiedzi. Ustalenie w sposób pełny aktualnej sytuacji materialnej skarżącego było więc niemożliwe, a tym samym nie było podstaw do uznania, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Również argumentacja wyrażona przez skarżącego w zażaleniu, jest zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego niewystarczająca do zakwestionowania oceny przesłanek uzasadniających przyznanie stronie prawa pomocy, jakiej dokonał w sprawie Sąd I instancji. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.