I OW 230/17

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia del. NSA Grzegorz Jankowski po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza S. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem S. a Prezydentem [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku T.C. o przyznanie pomocy finansowej postanawia: wskazać Prezydenta [...] jako organ właściwy do rozpoznania wniosku UZASADNIENIE Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w S., działający z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy S., wnioskiem z dnia 25 lipca 2017 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy S. a Prezydentem [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku T.C. o przyznanie pomocy finansowej na miesiąc lipiec 2017 r. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że T.C. podaniem z dnia 9 lipca 2017 r. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej [...] o przyznanie mu pomocy finansowej na miesiąc lipiec 2017 r. W toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że T.C. jest osobą bezdomną, nie posiada żadnego majątku oraz nie uzyskuje dochodów. Utrzymuje się wyłącznie ze świadczeń z pomocy społecznej, tj. zasiłku celowego, zasiłku okresowego czy zasiłku na żywność. Zainteresowany ostatnio zameldowany był na pobyt stały w S., skąd zastał jednak wymeldowany. Od ponad 6 lat przebywa na terenie W., mieszkając w noclegowniach. Ponadto T.C. jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy [...] jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. OPS w [...] przy piśmie z dnia 13 lipca 2017 r. podanie T.C. przekazał zgodnie z właściwością do Ośrodka Pomocy Społecznej w S., wskazując, że zainteresowany ostatni adres zameldowania na pobyt stały posiadał w S. Z tych względów organem właściwym w sprawie wniosku T.C. o przyznanie pomocy finansowej na miesiąc lipiec 2017 r. jest Burmistrz Miasta i Gminy S. We wniosku o rozstrzygnięcie sporu Kierownik OPS w S. wskazał, że w sprawie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności przewidziane w art. 101 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm. - dalej jako "u.p.s."). T.C. od ponad sześciu lat przebywa w W. Każdy wniosek o przyznanie pomocy finansowej T.C. składa do OPS [...]. Dodatkowo wszelka korespondencja prowadzona z T.C. kierowana jest od wielu lat na jego skrytkę pocztową zarejestrowaną w W. Ponadto jego sytuacja materialna jest bardzo zła, gdyż nie posiada żadnego dochodu. W celu stabilizacji sytuacji życiowej T.C. zarejestrował się w Urzędzie Pracy [...] jako osoba bezrobotna. Powyższe okoliczności wyczerpują przesłanki, jakie zostały określone w art. 101 ust. 3 u.p.s. Z tych też względów organem właściwym do rozpoznania wniosku T.C. o przyznanie pomocy finansowej na miesiąc lipiec 2017 r. jest Prezydent [...]. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu Dyrektor OPS [...], działający z upoważnienia Prezydenta [...], podniósł, że T.C. jest osobą bezdomną. Oznacza to zatem, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej jest Burmistrz Miasta i Gminy S. W ocenie Dyrektora OPS [...] w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 101 ust. 3 u.p.s. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - dalej jako: "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, którą zajmują się dwa organy administracji publicznej (spór pozytywny) lub której organy administracji publicznej odmawiają przyjęcia do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, powołując się na brak podstaw do ustalenia swej właściwości (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy S. a Prezydentem [...], jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku T.C. o przyznanie mu pomocy finansowej na miesiąc lipiec 2017 r. Zagadnienie właściwości miejscowej gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej reguluje art. 101 u.p.s. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadku osoby bezdomnej właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). W przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany i cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 3). W niniejszej sprawie bezsporne jest, że T.C. jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s. Takie ustalenia potwierdzają oba organy pozostające w sporze. Bezspornym ponadto jest, że zainteresowany ostatnio był zameldowany na pobyt stały w miejscowości S. Z akt sprawy wynika również, że od ponad 6 lat T.C. przebywa na terenie W., gdzie koncentruje się obecnie jego życie. Nie posiada żadnego majątku ani nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów. Jako bezrobotny zarejestrował się w Urzędzie Pracy [...] jako osoba bezrobotna. W W. składa wnioski o przyznanie mu pomocy finansowej, jak również korzysta z pomocy jadłodajni dla osób bezdomnych. Ponadto nie przejawia zamiaru powrotu do miejscowości, w której był zameldowany. W tych warunkach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że sytuacja osobista T.C. jak i cel, na jaki chce uzyskać pomoc (zakup żywności, odzieży, biletu) świadczą jednoznacznie o tym, że oceniany przypadek uznać należy za "szczególnie uzasadniony" w rozumieniu wskazanego wyżej art. 101 ust. 3 u.p.s. Przepis ten jako właściwą do rozpoznania wniosku o przyznanie określonego świadczenia z pomocy społecznej przewiduje gminę miejsca pobytu wnioskodawcy. Uzasadnia to wskazanie Prezydenta [...] jako organu miejscowo właściwego do rozpoznania wniosku T.C. o przyznanie mu pomocy finansowej na miesiąc lipiec 2017 r. W ocenie Sądu Prezydent [...] w sposób efektywniejszy będzie realizować ustawowe zadania pomocy społecznej, niż gmina ostatniego zameldowania na pobyt stały. Dodać należy, że z mocy art. 101 ust. 7 u.p.s. gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania albo na ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały jest zobowiązana do zwrotu wydatków gminie, która przyznała świadczenia w miejscu pobytu. Gmina S. będzie zatem zobowiązana do zwrotu na rzecz Gminy Miasta [...] kwot przyznanych T.C. świadczeń z pomocy społecznej. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia