II OSK 1884/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz Sędziowie Sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) Sędzia del. NSA Leszek Leszczyński Protokolant Anna Jusińska po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej W. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 sierpnia 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1032/08 w sprawie ze skargi W. P. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na broń palną sportową 1. uchyla zaskarżony wyrok 2. uchyla decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] grudnia 2007r. znak [...] 3. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego W. P. kwotę 1000 (słownie: jeden tysiąc) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 sierpnia 2008 r., VI SA/Wa 1032/08 oddalił skargę W.P. na decyzję Komendanta Głównego Policji z [...] lutego 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na broń palną sportową. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że wbrew twierdzeniom strony organy Policji, zgodnie z wymogami zawartymi w art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa wyjaśniły należycie sprawę, wnikliwie oceniły materiał dowodowy i uzasadniły zajęte stanowisko w sprawie odmowy wydania skarżącemu pozwolenia na posiadanie broni palnej sportowej. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia prawa materialnego tj. ustawy z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jedn.: Dz. U. Nr 52 z 2004 r., poz. 525, ze zm.). Ustawa ta ma charakter reglamentacyjny tj. nie zapewnia każdemu obywatelowi prawa do posiadania broni, ale uzależnia wydanie pozwolenia od występowania szczególnych okoliczności. Wskazuje na to art. 10 ust. 1 ustawy, który odnosi się do każdego rodzaju broni, tj. broni palnej bojowej, myśliwskiej czy też sportowej. W każdym przypadku okoliczności, na które powołuje się wnioskodawca powinny uzasadniać wydanie pozwolenia na określoną kategorię broni. W niniejszej sprawie organy Policji słusznie uznały, że po stronie skarżącego brak jest szczególnych przesłanek, od których uzależnione jest wydanie pozwolenia na broń palną sportową. Sam fakt przynależności do klubu strzeleckiego nie jest okolicznością wystarczającą do wydania indywidualnego pozwolenia. Sąd podzielił stanowisko organów, iż posiadanie przez skarżącego patentu strzeleckiego i licencji Polskiego Związku Strzelectwa Sportowego nie uzasadniają wydania pozwolenia albowiem są to uprawnienia niezbędne do uprawiania sportu, jakim jest strzelectwo. Klub strzelecki tworzy się po to, aby umożliwić jego członkom uprawnienia strzelectwa sportowego, rekreacyjnego bądź wyczynowego, a nie po to, aby określona grupa ludzi uzyskała indywidualne pozwolenia na broń. Do osób wykazujących rzeczywistą potrzebę posiadania indywidualnej broni sportowej można zaliczyć wybitnego zawodnika sportów strzeleckich czy też instruktora strzeleckiego. Do takiej kategorii skarżący nie należy, co należycie uzasadniły organy Policji wskazując na jego średnie wyniki, osiągane w zawodach strzeleckich. Okoliczność, iż W. P. w następstwie odbytego kursu, w dniu [...] czerwca 2008 roku otrzymał stopień instruktora dyscypliny sportu: strzelectwo sportowe nie mogła być uwzględniona przez sąd, który kontrolując zaskarżoną decyzję bierze pod uwagę stan prawny i faktyczny na datę jej wydania. Natomiast bezsporne jest, iż skarżący na datę orzekania przez Komendanta Głównego Policji takiego stopnia nie posiadał. W.P. zaskarżył powyższy wyrok w całości, opierając skargę kasacyjną na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sądowi I instancji zarzucono naruszenie: a) prawa materialnego, tj. art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji - poprzez błędną jego wykładnię wyrażającą się w bezzasadnym przyjęciu, że celem wydania pozwolenia na posiadanie indywidualnej jednostki broni nieodzowne jest wykazanie ponadprzeciętnej potrzeby posiadania broni palnej, podczas gdy w ustawie brak jest podstaw do przyjęcia powyższego stanowiska, jak i w szczególności brak jest wskazania kryteriów pozwalających na ustalenie występowania tak określonej ponadprzeciętnej potrzeby; b) przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, pomimo naruszenia przez organy administracyjne przepisów postępowania - art. 6 kpa poprzez niewłaściwą i wykraczającą poza dopuszczalne ramy interpretację przepisów prawa materialnego - art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji oraz jego dowolne zastosowanie, oraz art. 7 kpa in fine poprzez nieuzasadnione nieuwzględnienie słusznego interesu obywatela, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - a pozostające w bezpośrednim związku z obrazą prawa materialnego, art. 10 ust 1 ustawy, co miało istotny wpływ na orzeczenie w sprawie. Stawiając powyższe zarzuty na zasadzie art. 185 p.p.s.a. wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania właściwemu sądowi oraz o orzeczenie zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu podniesiono, że wnikliwa analiza pisemnych motywów zaskarżonego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazuje na to, iż Sąd w istocie rzeczy nie odniósł się w żaden sposób do argumentacji zawartej w skierowanej skardze, a dotyczącej zarzutu obrazy prawa materialnego i przepisów postępowania poprzez wykraczającą poza jego ramy interpretację skutkującą - w istocie rzeczy - przypisaniem organom Policji nadmiernych, nie wynikających z przepisów prawa kompetencji. Stąd zasadnym jest przywołanie argumentacji zawartej w uzasadnieniu skargi strony. Podtrzymuje zatem skarżący swoje stanowisko zgodnie z którym na aprobatę zasługuje uwaga wprowadzająca, zamieszczona przez organ II instancji w niniejszej sprawie w uzasadnieniu swojej decyzji wskazująca na związany charakter decyzji w przedmiocie udzielenia zezwolenia na nabycie i posiadanie broni palnej (uzasadnienie, s. 2-3). Zgodnie ze stanowiskiem zajętym przez WSA w Warszawie w wyroku z 29 listopada 2006 r., VI SA/Wa 1825/2006: "Organy Policji nie mogą kierować się swobodnym uznaniem przy wydawaniu przedmiotowych pozwoleń, mają natomiast prawo swobodnej oceny materiału dowodowego (art. 80 kpa), przy ustalaniu, czy sytuacja faktyczna ubiegającego się o pozwolenie uzasadnia jego wydanie". Zatem istota zagadnienia w przedmiotowej sprawie winna zostać rozstrzygnięta na gruncie poczynienia ustaleń w zakresie występowania okoliczności dotyczących sytuacji wnioskodawcy uzasadniających wydanie pozwolenia na broń do celów wskazanych we wniosku oraz właściwej interpretacji art. 10 ust 1 uba. W opinii skarżącego oznacza to, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi, i udowodnić, iż on jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli. Zarówno istnienie takiego interesu, jak i jego znaczenie, a także przesłanki powodujące konieczność przedłożenia w konkretnym wypadku interesu publicznego nad indywidualny podlegać muszą zawsze wnikliwej kontroli instancyjnej i sądowej. Tak określonemu celowi z kolei służyć mają przepisy ustawy i zawarte w nich wskazówki interpretacyjne. Należy z całą stanowczością podkreślić, że należy raczej interesu społecznego poszukiwać w zapewnieniu bezpieczeństwa przechowywania, przenoszenia, użytkowania i skrupulatnego nadzorowania jednostek broni palnej, którym to celom reglamentacyjny charakter regulacji ustawy o broni i amunicji ma służyć, a tym samym chronić społeczeństwo przed skutkami ewentualnego niewłaściwego przechowywania czy używania niebezpiecznego narzędzia, jakim jest broń palna. Zauważono, że ustawa o broni i amunicji przewiduje mechanizmy służące nie tyle jak największemu utrudnianiu dostępności do broni, co gwarantujące jak najbezpieczniejsze jej użytkowanie. Taką interpretację uzasadnia zarówno określenie warunków podstawowych (art. 15-18 uba), jak również podany choćby tytułem przykładu art. 10 ust. 4 uba zawierający mechanizmy pozwalające na wprowadzenie ściślejszej kontroli użytkowania i przechowywania jednostek broni. Błędem jest rozpatrywanie tematyki związanej z posiadaniem broni palnej na gruncie konstytucyjnego prawa obywatelskiego. Za takie można jedynie, istotnie, uznać uprawnienie do ubiegania się o uzyskanie stosownego pozwolenia. Niemniej jednak zważywszy na powyższą argumentację, do której Wojewódzki Sąd Administracyjny w pisemnych motywach kwestionowanego orzeczenia nie odnosi się w żadnym zakresie, podkreślić należy, że decyzja organu administracyjnego nie ma charakteru uznaniowego i nie może być oparta na dowolnych kryteriach. Ustawa o broni i amunicji nie wskazuje konkretnie, choćby jedynie przykładowo, jakie elementy stanu faktycznego należy brać pod uwagę ustalając istnienie usprawiedliwionej potrzeby posiadania jednostki broni. W szczególności zaś nie wskazuje na konieczność osiągania w zawodach strzeleckich wyników pozwalających określić zawodnika jako wybitnego. Co więcej, nie definiuje w ogóle takiego pojęcia. Nie przyznaje również organom administracyjnym Policji kompetencji do fachowej i rzeczowej oceny poziomu zawodnika, jaki osiąga w rywalizacji sportowej. Kompetencje takie posiada jednak Polski Związek Strzelectwa Sportowego, który - nota bene - popiera starania W.P. o uzyskanie broni palnej do celów sportowych. Nie sposób podzielić stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym zasadnym jest rzeczywiste poszerzanie kompetencji organów administracyjnych w oparciu o art. 10 ust 1 uba. Rzeczywiste ratio legis omawianej ustawy, jako nie tyle zmierzania w kierunku wprowadzenia niemal całkowitego zakazu posiadania indywidualnych jednostek broni przez osoby prywatne, a raczej wydawania takim osobom pozwoleń na jej posiadanie przy spełnieniu określonych wymogów w zakresie dawania rękojmi właściwego posługiwania się bronią, stosownego i bezpiecznego jej użytkowania, przechowywania i przenoszenia została wyinterpretowana z treści szeregu przepisów przywoływanej ustawy o broni i amunicji. W szczególności w oparciu o treść przepisu art. 10 ust. 2 uba wyłączającego możliwość wydania pozwolenia na broń szczególnie niebezpieczną; art. 10 ust 4 uba umożliwiającego ograniczenie lub wykluczenie możliwości wydania pozwolenia na noszenie broni w pozwoleniu na broń; art. 13 nakładającego obowiązek rejestracji broni przez właściwy organ Policji; w szczególności art. 15 uba statuującego katalog osób, którym wydanie pozwolenia na posiadanie broni jest niemożliwe ze względu na wiek, zaburzenia psychiczne, zaburzenia funkcjonowania psychologicznego, uzależnionym od alkoholu i środków psychoaktywnych, nie posiadających miejsca zamieszkania na terytorium RP, co do których występuje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego; art. 16 uba statuującego obowiązek wykazania się przez ubiegającego się o pozwolenie na broń dostateczną wiedzą w zakresie bezpiecznego obchodzenia się z bronią poprzez zdanie stosownego egzaminu; również szczególnie art. 17 uba pozwalającego na odmowę wydania pozwolenia na broń osobie, która naruszyła wyżej określone warunki w tym zasady przechowywania, noszenia i ewidencjonowania broni (art. 32 uba); art. 18 uba wyliczającego przypadki cofnięcia pozwolenia na broń w szczególności dotyczą one zaś nieprawidłowego posługiwania się, noszenia, przechowywania broni, nie stosowania się do ograniczeń pozwolenia oraz obowiązków związanych z odbywaniem badań lekarskich i psychologicznych, wymogów uzyskania określonych zgód, obowiązków rejestracji, które mają na celu zapewnienie stosownym organom stałej i aktualnej kontroli prawidłowości posługiwania się bronią i bezpieczeństwa jej użytkowania. Jak wynika z analizy przywołanych przepisów ustawy o broni i amunicji, celem reglamentacji dostępności broni jest zapewnienie, iż posiadać jednostki broni będą wyłącznie ci spośród ubiegających się, którzy dają swoją osobą, wiedzą, umiejętnościami strzeleckimi, wreszcie stanem zdrowia fizycznego i psychicznego gwarancję bezpiecznego jej użytkowania i przechowywania. Jednocześnie nie przeczy skarżący, że nieodzownym jest wykazanie potrzeby posiadania jednostki broni na własność. Niemniej, stoi na stanowisku, że uznanie za uzasadnioną tak rozumianej potrzeby musi uwzględniać przede wszystkim ratio legis ustawy. Swoje przekonanie w zakresie nieistnienia przesłanek uzasadniających wydanie decyzji zgodnej z wnioskiem strony zarówno organy jak i Sąd, powzięły pomijając całkowicie szczególne okoliczności związane z wykazywanymi przez stronę w toku postępowania uwarunkowaniami związanymi z tą dyscypliną sportu strzeleckiego, którą uprawia skarżący, to jest w formule [...] - [...]. Macierzysty klub sportowy skarżącego nie posiada broni palnej klubowej, ani pozwolenia na taką broń. Okoliczność powyższa w sposób oczywisty i wynikający z zastosowania dyrektyw logicznego rozumowania wpływa znacząco na czynione przez skarżącego postępy w rywalizacji sportowej. Tymczasem Komendant Główny Policji właśnie od osiągania wybitnych wyników w rywalizacji sportowej uzależnia możliwość udzielenia zgody na broń. Podobna interpretacja wykorzystywana przez organ II instancji nie znajduje oparcia w przepisach ustawy o broni i amunicji i stanowi nieuprawnione wyjście poza określone w niej ramy. Tym samym zaś godzi w wyrażoną w art. 6 kpa zasadę związania decyzji administracyjnych przepisami obowiązującego prawa. Ustawa nie uzależnia wydania pozwolenia na zakup i posiadanie broni do celów sportowych od osiąganych wyników w sporcie strzeleckim. Jak zauważa sam organ II instancji w uzasadnieniu swojej decyzji okoliczność powyższa została wprowadzona policyjną praktyką zaakceptowaną następnie przez orzecznictwo administracyjne. Niemniej jednak biorąc w stopniu dostatecznym pod uwagę indywidualne uwarunkowania występujące w przedmiotowej sprawie, należy stwierdzić, że w istocie rzeczy organy obu instancji uzależniając wydanie pozytywnej decyzji od osiągania wybitnych wyników sportowych w uprawianej przez wnioskodawcę dyscyplinie, jednocześnie uniemożliwiają mu stworzenie warunków umożliwiających poprawianie swoich wyników sportowych i branie częstszego udziału w zawodach sportowych. Na marginesie należy zauważyć, że w ocena Komendanta Głównego Policji odnośnie niewystarczającej liczby zawodów sportowych, w których uczestniczył W.P. jest błędna. W szczególności Komendant Główny podnosi, że wnioskodawca w ogóle nie brał udziału w zawodach o szerszym zasięgu, którą to argumentację podziela następnie WSA. Tymczasem zgromadzona w toku postępowania administracyjnego dokumentacja wskazuje, że wnioskodawca brał udział w zawodach rangi ogólnopolskiej ([...] Mistrzostwa Polski w konkurencji Pistolet Praktyczny). Wśród okoliczności mających niewątpliwie znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie nieobojętne będzie, że W. P. był uczestnikiem kursu instruktorskiego strzelectwa sportowego organizowanego przez Centrum Szkolenia Instruktorskiego [...], który zarejestrowany jest w Ministerstwie Sportu i Turystyki pod nr ewid. [...] i odbywał się w terminie [...].03. - [...].05.2008 r. i ukończył ten kurs uzyskując tytuł instruktora strzelectwa sportowego [...] maja 2008 r. i uzyskując potwierdzone licencją nr [...] uprawnienia instruktora strzelectwa sportowego. Nadto w dniu [...] kwietnia 2008 r. W.P. uzyskał licencję PZSS sędziego strzelectwa sportowego klasy trzeciej. Przytoczone powyżej okoliczności nie mogą być rozpatrywane w drodze postępowania odwoławczego jako nie wzięte pod uwagę przez organy administracyjne, a następnie przez WSA, pod kątem ewentualnego zarzutu obrazy przepisów prawa procesowego. Niemniej jednak, poczynienie wzmianki o tych okolicznościach czyni bardziej klarownym obraz ustosunkowania się W.P. do potrzeby posiadania przezeń wnioskowanych jednostek broni palnej do celów sportowych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie oraz o zasądzenie na rzecz Komendanta Głównego Policji kosztów postępowania według norm przepisanych. Podniesiono w szczególności, że organ podziela ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu Sądu I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonymi przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie są trafne. W rozpoznawanej sprawie naruszenie prawa materialnego, tj. art. 10 ust. 1 uba polegało na niezastosowaniu tego przepisu, mimo że w konkretnym stanie faktycznym powinien on był zostać zastosowany, bo zostały spełnione zawarte w nim przesłanki wydania pozwolenia na broń. Przywołany przepis stanowi, że właściwy organ Policji wydaje pozwolenie na broń (co oznacza, że ma obowiązek je wydać), jeżeli okoliczności, na które powołuje się osoba ubiegająca się o pozwolenie, uzasadniają jego wydanie. Okoliczności te, w rozpoznawanej sprawie nie budzą wątpliwości. Skarżący czynnie uprawia strzelectwo sportowe licznie uczestnicząc w różnej rangi zawodach strzeleckich i zajmując w nich miejsca w pierwszej dziesiątce. Sąd I instancji podzielił ocenę organów administracji, że wyniki osiągane w zawodach strzeleckich przez skarżącego są średnie, a zatem nie można go uznać za wybitnego zawodnika sportów strzeleckich. W konsekwencji uznano, że nie są to okoliczności uzasadniające wydanie pozwolenia na broń stosownie do art. 10 ust. 1 uba. Ocena ta jest błędna, ponieważ regularne zajmowanie miejsc w pierwszej dziesiątce na przestrzeni 3 lat w kilkudziesięciu zawodach strzeleckich krajowej rangi dowodzi wysokich umiejętności strzeleckich skarżącego zwłaszcza, jeżeli wziąć pod uwagę fakt, że uzyskał je strzelając z pożyczonej broni (fakt również niesporny między stronami). W rezultacie uznać należało, że przytoczone przez skarżącego okoliczności uzasadniają wydanie mu pozwolenia na broń, ponieważ przy osiągniętym przez niego wysokim poziomie umiejętności strzeleckich, posiadanie własnej broni jest warunkiem koniecznym dalszego ich doskonalenia. Z tych względów i biorąc pod uwagę, że w postępowaniu kasacyjnym nie stwierdzono naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 188 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uznał, że skargę kasacyjną należało uwzględnić poprzez uchylenie zaskarżonego wyroku oraz decyzji organów administracyjnych obu instancji. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na zasadzie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.