II OW 149/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie Sędzia NSA Zofia Flasińska Sędzia del WSA Mirosław Gdesz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia 20 sierpnia 2018 r. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Ł. a Wojewodą P. w przedmiocie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji postanawia wskazać Wojewodę P. jako organ właściwy w sprawie. UZASADNIENIE Wnioskiem z 20 sierpnia 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., wniosło o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy tym organem a Wojewodą P., w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie ustalenia wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej. W uzasadnieniu wniosku SKO wskazało, że wniosek A. M. z 17 października 2017 r. dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji Starosty K. nr ... z 1 lutego 2005 r. w sprawie ustalenia wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej położonej na terenie wsi B. gmina K., oznaczonej numerem działki 46, o ogólnym obszarze 7,45 ha użytków rolnych oraz posiadanych przez nich gruntów i przysługujących im udziałów we wspólnocie. Kolegium argumentowało, że Naczelny Sąd Administracyjny jako zasadę przyjmował, że tak długo, jak istnieje organ, który był właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w dacie jej wydania, jest on właściwy do orzekania na podstawie art. 156 Kpa, w sprawie tej decyzji. Jednak w sytuacji zmiany przepisów dotyczących właściwości organów administracji publicznej właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji powinien być organ, który jest uprawniony do rozstrzygania danego rodzaju spraw według obowiązujących aktualnie przepisów. Stosownie do treści art. 8m ustawy z dnia 29 czerwca 1963r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 2016r. poz. 703) w postępowaniu administracyjnym organem wyższego stopnia w rozumieniu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; dalej Kpa) w stosunku do starosty jest wojewoda. W odpowiedzi na wniosek Wojewoda P. wywiódł, że z literalnej wykładani art. 17 pkt 1 Kpa wynika, że wojewoda może być organem wyższego stopnia w stosunku do organów jednostki samorządu terytorialnego tylko i wyłącznie gdy ustawa tak stanowi. Właściwość odwoławcza wojewody nie może być domniemana, lecz musi wynikać z określonego przepisu. Żaden przepis szczególny, w tym ustawa o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych w dniu jej wydawania, nie ustanawiała wojewody jako organu wyższego stopnia w sprawach uregulowanych powyższą ustawą. W ocenie Wojewody, należy zatem przyjąć, że organem wyższego stopnia w sprawach z powyższego zakresu na dzień wydania skarżonej decyzji było samorządowe kolegium odwoławcze. Wojewoda powołując się na uchwałę siedmiu sędziów NSA z 17 kwietnia 2012 r. II OPS 1/12 wskazał, że tak długo jak istnieje organ, który był właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w dacie jej wydania, to tak długo jak ten organ istnieje, jest on właściwy do orzekania. Zdaniem Wojewody oznacza to, że wojewoda jest właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji dotyczących wspólnot gruntowych, ale tylko takich, które zostały wydane po 1 stycznia 2016 r., natomiast organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji wydanych przed tą datą jest samorządowa kolegium odwoławcze. W związku z powyższym Wojewoda wniósł o wskazanie SKO jako organu właściwego w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302.; dalej Ppsa) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. W przedmiotowej sprawie organy pozostające w sporze uznają za bezsporne, że na dzień wydania decyzji przez Starostę K. organem wyższego stopnia było Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Istotą sporu jest natomiast rozstrzygnięcie czy właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ właściwy w dacie jej wydania, czy też właściwość organu powinna zostać ustalona na dzień podejmowania decyzji w sprawie. Stwierdzić należy, że przed 1 stycznia 2016 r. żaden przepis ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych nie wyznaczał organu wyższego stopnia w stosunku do starosty nie wskazuje na właściwość samorządowego kolegium odwoławczego w niniejszej sprawie. Bowiem w dacie wydanych decyzji obowiązywała ustawa o wojewodzie i administracji rządowej w województwie. Naczelny Sąd Administracyjny jako zasadę przyjmował, że tak długo, jak istnieje organ, który był właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w dacie jej wydania, jest on właściwy do orzekania na podstawie art. 156 Kpa, w sprawie tej decyzji (zob. uchwała NSA w składzie siedmiu sędziów z dnia 17 kwietnia 2012 r., II OPS 1/12, LEX nr 11142616). Jednak w sytuacji zmiany przepisów dotyczących właściwości organów administracji publicznej właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji powinien być organ, który jest uprawniony do rozstrzygania danego rodzaju spraw według obowiązujących aktualnie przepisów o zakresie jego działania. Przyjęcie koncepcji sukcesji uprawnień z dotychczasowych - aktualnie wprawdzie istniejących organów, lecz już rzeczowo lub miejscowo niewłaściwych - na nowy organ gwarantuje "podążanie" kompetencji w ślad za nową strukturą organów i ich aktualnymi zadaniami (por. postanowienie NSA z 9 czerwca 2016 r., II OW 20/16). W obecnym stanie prawnym, zgodnie z art. 8m ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych w postępowaniu administracyjnym organem wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego w stosunku do starosty jest wojewoda. Zatem wojewoda jako organ wyższego stopnia był właściwy do orzekania w sprawie stwierdzenia nieważności ww decyzji, zarówno w dacie ich wydania jak i obecnie. Analogiczny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 11 października 2016 r. sygn. II OW 41/16. Na marginesie należy tylko dodać, że zgodnie z art. 8o ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych - art. 154-156 Kpa nie stosuje się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym stała się ostateczna, decyzja o ustaleniu, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową, ustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 15 § 2 w związku z art. 4 Ppsa Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji .