I FNP 8/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku W.M. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 października 2017 r., sygn. akt I FSK 201/16 oddalającego skargę kasacyjną W.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 października 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 554/15 oddalającego skargę W.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 9 marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2010 r. postanawia: odmówić przywrócenia terminu. UZASADNIENIE 1. W.M. (dalej: Skarżący), reprezentowany przez doradcę podatkowego, pismem z dnia 4 października 2019 r. wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 października 2017 r., sygn. akt I FSK 201/16. 2. W wykonaniu zarządzenia z dnia 9 października 2019 r. Przewodniczącego Wydziału I Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego wezwano Skarżącego do usunięcia braku formalnego złożonej skargi przez nadesłanie - poświadczonych za zgodność z oryginałem - trzech egzemplarzy odpisu rzeczonej skargi, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem jej odrzucenia. Pismo sądowe zawierające wezwanie doręczono pełnomocnikowi Skarżącego w dniu 21 października 2019 r. 3. W piśmie opatrzonym datą 23 października 2019 r., nadanym na adres Naczelnego Sądu Administracyjnego drogą pocztową za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu 4 listopada 2019 r., pełnomocnik Skarżącego wskazał, że w załączeniu przesyła trzy egzemplarze odpisu skargi poświadczone za zgodność z oryginałem. Następnie pismem z dnia 12 listopada 2019 r., nadanym tego samego dnia analogiczną drogą pocztową, Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. W motywach wniosku pełnomocnik Skarżącego podał, że: - choruje na cukrzycę, a w dniach 13 i 23 października 2019 r. doznał ataków hipoglikemii; - podczas drugiego ataku nosił się z zamiarem przekazania pracownikowi kancelarii dokumentacji gotowej do wysyłki, lecz z powodu stanu wyłączającego logiczne myślenie, tego nie uczynił; - w dniu 4 listopada 2019 r. pracownik kancelarii odkrył, że dokumentacja nie została wysłana; - od 23 października do 4 listopada 2019 r. pełnomocnik tkwił w przekonaniu, że przekazał pracownikowi tę dokumentację. Do wniosku załączono "Kartę medycznych czynności ratunkowych". Z akt sądowych wynika również, że do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed wspomnianym wnioskiem wpłynęło "Oświadczenie" z dnia 13 listopada 2019 r., (nadane w dniu 13 listopada 2019 r.), bez pisma przewodniego, o następującej treści: "Oświadczam, że w dniu 4 listopada 2019 r. zorientowałam się, iż na biurku mojego pracodawcy była dokumentacja przygotowana do wysyłki w postaci 3 egzemplarzy skargi celem uzupełnienia braku formalnego i dlatego też dnia została ona niezwłocznie wysłana". Pismo podpisał pracownik pełnomocnika Skarżącego. Kolejnym pismem z dnia 20 listopada 2019 r. (nadanym w dniu 21 listopada 2019 r.) pełnomocnik Skarżącego uzupełnił wniosek o przywrócenie terminu poprzez załączenie: - oświadczenia jego córki I.A. oraz pracownika kancelarii I.S.; - faktury wraz z wykazem kosztów za usługi TAXI; - reklamacji odwołanego lotu z dnia 25 października 2019 r.; - odpisu wniosku wraz z załącznikami; - odpisu uzupełnienia wniosku. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4.1. Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. 4.2. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Natomiast w myśl art. 87 P.p.s.a. pismo z takim wnioskiem należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem trzeba dokonać czynności sądowej, której niedokonano w terminie. Z przywołanych regulacji prawnych wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter generalnie wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, gdy strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego, ale jednocześnie możliwego, w danych warunkach wysiłku. 4.3. W niniejszym przypadku kluczowa była kwestia istnienia lub braku winy Strony w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, w czasie trwającym od ostatniego dnia wyznaczonego terminu do dnia faktycznego usunięcia owego braku (tj. momentu ustania przyczyny uchybienia). W opinii pełnomocnika stan jego zdrowia i występujące na tym tle objawy, stanowić miały o niezawinionym przez niego wysłaniu trzech odpisów skargi dopiero w dniu 4 listopada 2019 r. Pojawienie się stanu hipoglikemii (tj. niedocukrzenia), według twierdzeń wniosku, wyłączyło świadomość pełnomocnika w czasie przypadającym na dzień 23 października 2019 r. i w konsekwencji spowodowało niezawinione późniejsze usunięcie braków formalnych skargi. Wcześniejszą datę 13 października 2019 r. należało w tym ujęciu czasowym pominąć, gdyż przypadała ona przed doręczeniem wezwania. 4.4. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w opisanych przez pełnomocnika Skarżącego okolicznościach, nie można mówić o uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu terminu, w którym powinien on dokonać uzupełnienia braku formalnego skargi. Przesyłkę sądową pełnomocnik odebrał w dniu 21 października 2019 r., co oznaczało, że termin do uzupełnienia wskazanego braku upływał z dniem 28 października 2019 r. (poniedziałek). Dostrzec zatem trzeba było, że okoliczność utraty świadomości przez pełnomocnika nie obejmowała całego tego okresu, lecz tylko jeden dzień przypadający na ten okres. Nadto, zdarzenie hipoglikemii nie pojawiło się ostatniego dnia siedmiodniowego terminu, lecz miało miejsce prawie na jego początku (już w drugim dniu). W sytuacji zatem wystąpienia takiego stanu, dla osoby zajmującej się profesjonalną obsługą prawną, oczywista powinna być konieczność zweryfikowania - po ustabilizowaniu się poziomu cukru we krwi - faktycznej realizacji zaplanowanych czynności procesowych, do których na skutek znanej przecież pełnomocnikowi choroby mogło ewentualnie nie dojść. Doradca podatkowy podał przecież, że mający miejsce w dniu 23 października 2019 r. znaczny spadek cukru we krwi wynikał z chorowania przez niego na cukrzycę i wystąpił nie po raz pierwszy. Nie była to więc okoliczność, która mogła dla niego stanowić zupełne zaskoczenie. Osoby ze stwierdzoną cukrzycą posiadają wiedzę o możliwości zaistnienia takich epizodów zdrowotnych i stanu jakie mogą one chwilowo wywołać w sferze funkcji poznawczych organizmu ludzkiego. Sama treść złożonego wniosku jest wyrazem takiej wiedzy. Ważne okazało się przy tym, że ów efekt negatywny nasilenia przypadłości zdrowotnej nie trwał w kolejnych dniach biegu terminu, w taki sposób, że cały czas wątpliwym byłby stan świadomości pełnomocnika. Nie można zatem uznać wystąpienia braku zawinienia w złożeniu odpisów skargi dopiero w dniu 4 listopada 2019 r., w sytuacji gdy pełnomocnik zdecydował się na wykonywanie obowiązków w ramach prowadzonej kancelarii, a jednocześnie nie wprowadził do niej normalnych mechanizmów organizacyjnych, które pozwalałyby kontrolować tok jej prac, z uwagi na potencjalną możliwość wystąpienia u niego krótkotrwałych negatywnych objawów związanych z chorobą, utrudniających prawidłowe postrzeganie rzeczywistości. Pełnomocnik podał, że po ustąpieniu hipoglikemii (w wyniku otrzymania glukozy), uzyskał świadomość i wrócił do zaplanowanych czynności. Mimo to do przekazania korespondencji do wysyłki nie doszło. Nie pokusił się on bowiem o zwykłe sprawdzenie w kolejnych dniach biegnącego jeszcze terminu, czy została wysłana odpowiedź do Sądu. Brak jakiejkolwiek reakcji nastawionej na faktyczną weryfikację zaplanowanych, czy uznanych za dokonane czynności, skutkowało niewiedzą o niewykonaniu wezwania. Owa niewiedza wynikała jednak z zachowanie się pełnomocnika w sposób zawiniony. Przyjął on z góry, że to co miał zrealizować (przekazać korespondencję do wysyłki) zrealizował, chociaż wiedział o zaistniałym w drugim dniu terminu stanie wyłączającym czasowo jego prawidłowe postrzeganie rzeczywistości. Jak wcześniej wspomniano posiadanie przez pełnomocnika wiedzy o swojej chorobie i zarazem tego co się z nim działo w dniu 23 października 2019 r., w sposób naturalny wymagało od doradcy podatkowego ostrożnościowego, a więc wynikającego z reguł należytej staranności, podejścia do sprawdzenia stanu realizacji zaplanowanych czynności kancelarii i toku jej prac. Wobec tak ustalonych okoliczności, brak było niezawinionych powodów w potraktowania przez pełnomocnika tego co myślał, że uczynił, z tym co faktycznie wystąpiło. Skoro we wniosku nie wykazano, aby pełnomocnik Skarżącego dochował odpowiednich reguł staranności, czyli znoszących zawinienie w czasie od ostatniego dnia terminu do dnia faktycznego wykonania wezwania, lecz przeciwnie był niedbały w sprawdzeniu - mimo takich możliwości - wykonania na czas wezwania sądowego, to z tego powodu wniosek o przywrócenie terminu należało uznać za bezzasadny. 4.5. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 285l oraz w związku z art. 193 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.