I SA/Wa 2146/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.) Sędzia WSA Bożena Marciniak Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J.G., W. G., M.L., B.W., J.K., A. W., M. K., K.K., M. R., B. M., S. K., A. K., D. K., K. M., J. M., Z. M., M.M., E.S., M. M., M. M., L.S. i O. M. na niewykonanie przez Prezydenta m. W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 13/18 1. wymierza Prezydentowi m. W. grzywnę w wysokości 4000 (cztery tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta m. W. na rzecz skarżących J. G., W.G., M. L., B. W., J. K., A. W., M. K., K.K., M.R., B. M., S. K., A. K., D. K., K. M., J. M., Z. M., M. M., E. S., M. M., M. M., L. S. i O. M. sumę pieniężną w wysokości 500 (pięćset) złotych na rzecz każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta m. W. na rzecz skarżących J.G., W. G., M.L., B. W., J. K., A. W., M. K., K. K., M. R., B. M., S. K., A. K., D. K., K. M., J. M., Z. M., M. M., E. T. S., M. M., M. M., L. S. i O.M. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Pismem z 27 lipca 2022 r. J. D., W. G., M. L., B. W., J. K., A. W., M. K., K. K., M. R., B. M., S. K., A. K., D. K., K. M., J. M., Z. M., M. M. [1], E. S., M. M. [2], M. M. [3], L. S. i O. M. (dalej jako "Skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent/organ") wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 13/18, mocą którego Sąd zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z 29 sierpnia 2013 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] w rejonie ulic: [...], [...], [...], ozn. nr hip. "[...]" rej. hip. [...], dz. nr [...], [...], [...], [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazano, że mimo upływu terminu do wydania decyzji i wymierzenia organowi grzywny przez Sąd w 2020 r. oraz skierowanego do organu wezwania do wykonania wyroku, organ nadal pozostaje w bezczynności. Wobec powyższego Skarżący wnieśli o wymierzenie organowi grzywny, rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, przyznanie na rzecz Skarżących sum pieniężnych oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zauważył, że w sprawie pozostają nierozpoznane dotąd wnioski o zwrot wskazanej nieruchomości, w związku z czym postanowieniem z 17 sierpnia 2022 r., nr [...] postępowanie w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], [...], [...], ozn. nr hip. "[...]" rej. hip. [...], dz. nr [...], [...], [...], [...], zostało przez organ zawieszone. Organ nie zażądał również przeprowadzenia w niniejszej sprawie rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga podlegała uwzględnieniu. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z 22 maja 2012 r. sygn. akt II OSK578/12, Lex nr 1252111). Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że wyrokiem z 25 kwietnia 2018 r. (sygn. akt I SAB/Wa 13/18) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, w terminie czterech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku. Odpis prawomocnego wyroku z 25 kwietnia 2018 r. wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi doręczone zostały Prezydentowi w dniu 25 lipca 2018 r. Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu 25 listopada 2018 r. Ponadto, na skutek niewykonania ww. wyroku WSA w Warszawie z 25 kwietnia 2018 r., tutejszy Sąd w dniu 8 września 2020 r. wydał wyrok (sygn. I SA/Wa 818/20), na mocy którego wymierzył Prezydentowi grzywnę w wysokości 2000 zł oraz stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zatem niekwestionowaną okolicznością jest, że do dnia wniesienia przedmiotowej skargi, tj. do 29 lipca 2022 r., organ nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem. Po wniesieniu skargi organ jedynie zawiesił niniejsze postępowanie na mocy postanowienia z 17 sierpnia 2022 r., nr [...], którego egzemplarz znajduje się w aktach sprawy. Brak jest przy tym informacji na temat ostateczności (prawomocności) tego postanowienia. Skoro Prezydent pozostawał w bezczynności od 25 listopada 2018 r. (akta sprawy na skutek rozpoznania skargi na bezczynność wpłynęły do organu 25 lipca 2018 r.) - to wniosek o wymierzenie mu z tego powodu grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Nie może tego zmienić fakt, że w sprawie został wydany akt o charakterze stricte procesowym, wstrzymujący bieg terminów określonych kodeksie postępowania administracyjnego, tj. postanowienia o zawieszeniu postępowania. Tym bardziej, że nie mogło ujść uwadze Sądu to, że organ zawiesił postępowanie niejako na skutek wniesienia skargi. Z analizy akt administracyjnych wynika ponadto, że w sprawie spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w powołanym art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo Skarżących z 4 stycznia 2022 r., którym wezwano Prezydenta do wykonania wyroku z 25 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 13/18. Należy także zwrócić uwagę, że niewykonywanie wyroków sądów godzi w samą istotę zasady praworządności, którą organy administracji publicznej są bezwzględnie związane (art. 7 Konstytucji RP, art. 6 k.p.a.) i w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. Skutkowało to wymierzeniem obecnie organowi grzywny w wysokości 4000 zł, której wysokość mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Określając wysokość grzywny Sąd miał na uwadze także fakt, iż jest to już druga grzywna wymierzona przez Sąd, a uprzednie ukaranie organu grzywną w kwocie 2000 zł nie przyniosło pożądanego skutku w kwestii rozpoznania wniosku. Wymierzenie grzywny organowi na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. ma za zadanie nie tylko skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego prawomocnym wyrokiem obowiązku, ale zawiera też element represyjny, stanowiący w istocie sankcję za ignorowanie przez zobowiązane organy orzeczeń sądowych. Jednocześnie, w ocenie Sądu, obecna bezczynność organu, która wystąpiła po ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 kwietnia 2018 r., nadal ma charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W sprawie niniejszej Sąd, oceniając charakter bezczynności Prezydenta, wziął pod uwagę czas przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu do załatwienia sprawy, zapadły uprzednio w sprawie wyrok w przedmiocie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność organu, a w rezultacie nierespektowanie orzeczeń sądu. Przy czym Sądowi znany jest z urzędu fakt, że sprawy gruntów [...] należą, z uwagi na swój historyczny charakter, do spraw trudnych i skomplikowanych, jak też okoliczność wpływu dużej ich ilości do organu. Powyższe nie może jednak wpłynąć na dokonaną ocenę, gdyż działanie organu w niniejszej sprawie jest opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, a podejmowane przez niego czynności mogły być wykonane w dużo krótszym czasie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin załatwienia sprawy. Wskazać należy przy tym, że od 25 maja 2021 r., tj. od dnia wpływu do organu prawomocnego wyroku o sygn. akt I SA/Wa 818/20 o ukaranie Prezydenta grzywną za niewykonanie wspomnianego wyroku z 2018 r. wraz z aktami sprawy, organ jedyną czynność procesową w sprawie, mającą odzwierciedlenie w materiale dowodowym, dokonał dopiero 17 sierpnia 2022 r., kiedy zawiesił postępowanie z uwagi na nierozpatrzone wnioski o zwrot nieruchomości [...], które zostały złożone do organu 12 czerwca 2003 r. Przedstawiony sposób działania organu godzi zatem niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Z powyższych względów, zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie wystąpiły także okoliczności przemawiające za przyznaniem sum pieniężnych w kwocie 500 zł na rzecz każdego ze Skarżących. Kwota ta stanowi formę rekompensaty dla Skarżących za wieloletnie oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie ich sprawy zainicjowanej opisanym na wstępie wnioskiem z 2013 r. Wszak przepis ten ma także za zadanie kompensować doznaną przez stronę postępowania niedogodność z powodu bezczynności i przewlekłości organu, co w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie bez wątpienia miało miejsce i to w sposób rażący. Sąd dostrzegł również, że w realiach niniejszej sprawy, przyznanie przedmiotowych sum uzasadniają szczególne okoliczności sprawy, tj. uzasadniona obawa, że bez przyznania tej kwoty na rzecz Skarżących wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. W ocenie Sądu, przyznana Skarżącym kwota powinna ostatecznie skłonić organ do rozpatrzenia złożonego przedmiotowego wniosku oraz wydania w tej sprawie rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku Sąd wydał na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt 4 sentencji wyroku).