II SAB/Bk 98/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie asesor sądowy WSA Marcin Kojło (spr.),, sędzia WSA Małgorzata Roleder, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 października 2019 r. sprawy ze skargi S. C. na bezczynność Dyrektora Domu Kultury L. w P. w przedmiocie informacji publicznej 1. Umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Dyrektora Domu Kultury L. w P. do załatwienia, w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej, wniosku S. C. z dnia [...] sierpnia 2019 roku, 2. Stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, 3. Stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4. Nie wymierza organowi grzywny, 5. Zasądza od Dyrektora Domu Kultury L. w P. na rzecz skarżącej S. C. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Pismem z dnia [...] września 2019 r. pełnomocnik działająca w imieniu S. C. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na bezczynność Dyrektora Domu Kultury L. w P. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W skardze podniesiony został zarzut naruszenia art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1330 ze zm.) w związku z nieudostępnieniem w terminie informacji publicznej zgodnie z wnioskiem S. C. z dnia [...] sierpnia 2019 r. Autorka skargi wniosła o zobowiązanie podmiotu do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] sierpnia 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 7 dni od dnia otrzymania odpisu wyroku, stwierdzenie, że Dyrektor Domu Kultury L. dopuścił się bezczynności i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Pełnomocnik Skarżącej wskazała, że w dniu [...] sierpnia 2019 r. przez platformę ePUAP został złożony wniosek o udostępnienie informacji publicznej o ilości wydarzeń zorganizowanych przez Dom Kultury w miesiącach wakacyjnych, tj. czerwiec, lipiec i sierpień 2019 r. wraz z informacją o kosztach ich organizacji. Zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania pism w formie dokumentów elektronicznych, doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych oraz zgodnie z jednoznacznym orzecznictwem, powyższa data jest traktowana jako data przedłożenia podmiotowi pisma. Oznacza to, że ustawowy ostateczny termin na udostępnienie informacji minął [...] września 2019 r. Od tego czasu podmiot pozostawał w bezczynności. Pełnomocnik wskazała, że wobec braku reakcji podmiotu w dniu [...] września 2019 r. Skarżąca podjęła próbę polubownego załatwienia sprawy i wystosowała wezwanie do rozpatrzenia wniosku mające charakter wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Skarżąca poinformowała podmiot, że termin na rozpatrzenie jej wniosku minął [...] września 2019 r. oraz wyznaczyła dodatkowy termin. Wobec braku reakcji podmiotu na wniosek o udzielenie informacji publicznej skarga na bezczynność jest zatem w pełni zasadna. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Domu Kultury L. w P. wniósł o jej oddalenie, ewentualnie umorzenie postępowania. Dyrektor Domu Kultury wskazał, że ponieważ nie jest organem władzy publicznej i urzędem obsługującym ten organ, poczta ePUAP jest otwierana sporadycznie. W tym przypadku została otwarta [...] września 2019 r. i w tym dniu została udzielona odpowiedź na wniosek Skarżącej. Udzielenie odpowiedzi nastąpiło z nieznacznym przekroczeniem terminu. W piśmie z dnia 8 października 2019 r. pełnomocnik Skarżącej podtrzymując skargę rozszerzyła ją o żądanie wymierzenia podmiotowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Wskazała, że wystosowanie odpowiedzi z miesięcznym opóźnieniem, mimo powtórnego wezwania, jest sytuacją trudną do usprawiedliwienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej powoływanej jako: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również bezczynność organów. Na gruncie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, bezczynność organu polega na tym, że organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do zareagowania na wniosek o udostępnienie informacji publicznej w sposób przewidziany tą ustawą, wbrew przepisom prawa ani nie udostępnia w nakazanym terminie w drodze czynności materialno-technicznej żądanej informacji, ani też nie wydaje stosownej decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej bądź o umorzeniu postępowania. Nie ulega wątpliwości, że informacje, o udzielnie których zwróciła się Skarżąca mają charakter informacji publicznej w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Natomiast Dyrektor Domu Kultury, jako podmiot reprezentujący samorządową instytucją kultury obowiązany jest, stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy, do udostępniania informacji publicznej. Z przedstawionych Sądowi wraz ze skargą akt wynika, że wniosek Skarżącej z dnia [...] sierpnia 2019 r. złożony w formie elektronicznej przez system ePUAP, dotyczący udzielenia informacji publicznej i skierowany do organu obowiązanego do jej udzielenia, nie doczekał się realizacji zgodnie z obowiązującymi w tym względzie przepisami prawa. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Stosownie do art. 13 ust. 2 ustawy, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Do dnia wniesienia skargi na bezczynność Dyrektora Domu Kultury nie udzielono Skarżącej żądanych informacji, ani też nie poinformowano w trybie art. 13 ust. 2 ustawy o braku możliwości udzielenia informacji w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku ze wskazaniem powodów opóźnienia i nowego terminu załatwienia wniosku. Podkreślenia wymaga, że istotą skargi na bezczynność jest to, aby w przypadku uwzględnienia skargi sąd zobowiązał organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (art. 149 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Oceniając czy organ pozostaje w bezczynności, sąd bierze pod uwagę sytuację faktyczną i prawną istniejącą w dacie orzekania. Z treści art. 149 § 1 p.p.s.a wynika, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu po wniesieniu skargi na bezczynność wyłącza możliwość zobowiązania organu do załatwienia sprawy. W analizowanym przypadku Dyrektor Domu Kultury na dzień złożenia skargi pozostawał w bezczynności, gdyż nie udzielił informacji publicznej w terminie wynikającym z art. 13 ust. 1 ustawy. Żądane informacje zostały udzielone Skarżącej w dniu [...] września 2019 r., tj. już po wniesieniu niniejszej skargi. Z tego powodu bezprzedmiotowe stało się orzekanie o zobowiązaniu organu do udzielenia informacji i Sąd umorzył postępowanie w tym zakresie. Orzeczenie w tym zakresie znalazło swój wyraz w pkt 1 sentencji wyroku, a podstawę ku temu stanowi przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Taki sposób rozstrzygnięcia nie zwalnia jednak Sądu z obowiązku orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy w sprawie organ dopuścił się bezczynności i czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wobec powyższego Sąd orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku, stwierdzając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., że Dyrektor Domu Kultury dopuścił się bezczynności. Przy czym dla stwierdzenia stanu bezczynności nie mają znaczenia podnoszone w odpowiedzi na skargę okoliczności sporadycznego sprawdzania korespondencji nadchodzącej za pomocą e-PUAP oraz fakt, że odpowiedź została udzielona z nieznacznym przekroczeniem terminu. Skutki trudności, czy nieprawidłowości w zakresie obsługiwania oficjalnych systemów służących do komunikacji z organami (w tym przypadku systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów. Czyniąc zadość obowiązkowi nałożonemu przepisem art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdza, że bezczynność Dyrektora Domu Kultury nie miała cech wskazujących na to, że doszło do rażącego naruszenia prawa. Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego oznacza stan, w którym wyraźnie, ewidentnie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa i naruszenie to posiada pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako "zwykłe" naruszenie prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, ale musi być ono znaczne i niezaprzeczalne oraz pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności czy oczywistego lekceważenia przepisów (por. np. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 468/13, wyrok NSA z dnia 29 listopada 2018 r. sygn. akt II GSK 1619/18, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zauważenia wymaga, że okres bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej nie był znaczny i niezwłocznie po wniesieniu skargi do Sądu, Dyrektor Domu Kultury udostępnił żądaną przez Skarżącą informację. Brak jest przy tym przesłanek do uznania, że nieudzielenie informacji publicznej w ustawowym terminie było celowym i nacechowanym złą wolą opóźnieniem rozpatrzenia wniosku Skarżącej. Opóźnienie w udzieleniu stronie żądanych informacji wynikało nie z celowego działania, tylko z zaniedbania obowiązku monitorowania korespondencji nadchodzącej w ePUAP, z którym to systemem Dom Kultury miał dotychczas niewiele do czynienia. Z tego też powodu Sąd orzekł stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a. jak w punkcie 3 sentencji wyroku. Odnosząc się do wniosku skargi o wymierzenie organowi grzywny Sąd zauważa, że treść art. 149 § 2 p.p.s.a. wskazuje, że zastosowanie tego środka pozostawiono uznaniu sądu administracyjnego. Nie każdy zatem przypadek stwierdzenia bezczynności powoduje automatyczny obowiązek wymierzenia grzywny. Potrzeba zastosowania tego środka i ewentualna jego wysokość jest uzależniona od okoliczności konkretnego przypadku. W niniejszej sprawie Sąd uznał, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa, a stopień stwierdzonych naruszeń, które doprowadziły do bezczynności i opóźnionego załatwienia wniosku o udzielenie informacji publicznej, nie uzasadnia potrzeby wymierzenia grzywny. Zdaniem Sądu wystarczająco dyscyplinujące organ będzie stwierdzenie istnienia stanu bezczynności. Orzeczenie w tym zakresie znajduje wyraz w pkt 4 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł natomiast po myśli art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Do kosztów tych zaliczono uiszczony wpis sądowy w wysokości 100 zł, opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł oraz wynagrodzenie ustanowionego przez Skarżącą pełnomocnika, które zgodnie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265) wynosi 480 zł. Sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, a podstawę ku temu stanowi art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a.