II OSK 623/17

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędzia del. WSA Tamara Dziełakowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej G. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 sierpnia 2016 r. sygn. akt II SA/Gl 222/16 w sprawie ze skargi M. W., J. W. i G. W. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 222/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M. W., J. W. i G. W. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] lutego 2016 r. w przedmiocie wymeldowania M. W. Wyrok ten wydany został w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Decyzją z dnia [...] października 2015 r., wydaną na podstawie art. 35 w zw. z art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2015 r., poz. 388 ze zm.; dalej jako "u.e.l.") Prezydent Miasta Chorzowa orzekł o wymeldowaniu M. W. z pobytu stałego w lokalu przy ul. S. w C. Jak wynika z uzasadnienia podstawą rozstrzygnięcia było ustalenie, że doszło do wykonania przez komornika sądowego w dniu 12 stycznia 2015 r. wyroku Sądu Rejonowego w Chorzowie z dnia 28 lipca 2010 r. o sygnaturze I C [...] nakazującego G. W. oraz M. W. opuszczenie i opróżnienie w/w lokalu. W wyniku wykonania powyższego wyroku rzeczy skarżącego M. W. zostały przeniesione przez komornika do przyznanego mu lokalu socjalnego, a klucze od mieszkania z którego dokonano eksmisji przekazano zarządcy. W odwołaniu od decyzji opiekun prawny ubezwłasnowolnionego całkowicie M. W. – J. W. przedstawił chorobę syna oraz negatywne skutki spowodowane koniecznością opuszczenia przez niego lokalu przy ul. S. w C. Odwołanie od tej decyzji wniosła również w imieniu własnym G. W. – matka pełnoletniego M. W. nie będąca jednak jego opiekunem prawnym ustanowionym przez sąd powszechny. Jak wynika z akt sprawy organ odwoławczy postanowieniem wydanym na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdził niedopuszczalność odwołania G. W., uznając że nie jest ona legitymowana do kwestionowania decyzji, która jej nie dotyczy. Z kolei w następstwie odwołania M. W. Wojewoda Śląski decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji uznając, że w rozpoznawanej sprawie została spełniona przesłanka wymeldowania określona w art 35 u.e.l., gdyż egzekucja wyroku orzekającego eksmisję jest aktem równoznacznym z ustaniem pobytu danej osoby w lokalu w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności i musi skutkować wydaniem decyzji o jej wymeldowaniu. W związku z powyższym, jak stwierdził organ odwoławczy, w sprawie należało przyjąć, że M. W. opuścił w sposób trwały lokal przy ul. S. w C. Jednocześnie Wojewoda wyjaśnił, że podniesione w odwołaniu okoliczności związane ze stanem zdrowia odwołującego nie mogły mieć wpływu na sposób załatwienia sprawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący zasadniczo powtórzyli zarzuty odwołania, wskazali na pogorszenie stanu zdrowia M. W. związane z jego wymeldowaniem oraz zwrócili uwagę na straty finansowe spowodowane eksmisją z lokalu, który został przez strony przystosowany do potrzeb chorego syna. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie. Oddalając skargę – na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej jako "P.p.s.a.") - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przyjął, że organy prawidłowo rozstrzygnęły sprawę bez naruszenia przepisów prawa. Wyjaśnił, że spełnienie przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego zachodzi także w przypadku wykonania w drodze egzekucji sądowej wyroku nakazującego opuszczenie i opróżnienie lokalu. Na potwierdzenie swojego stanowiska odwołał się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego wypracowanego na tle poprzednio obowiązującego art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skargę kasacyjną wnieśli wszyscy skarżący reprezentowani przez pełnomocnika ustanowionego przez Sąd I instancji w ramach prawa pomocy. W jej podstawach wskazano na naruszenie prawa materialnego tj. art. 35 ustawy o ewidencji ludności przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Argumentowano, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w sprawie powinien stanowić właśnie ten przepis, a nie powołany przez Sąd w uzasadnieniu art. 35 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Tymczasem Sąd I instancji w uzasadnieniu posłużył się wyłącznie treścią przepisów ustawy z 1974 r., która zgodnie z art. 69 pkt 1 u.e.l. nie powinna mieć zastosowania w niniejszej sprawie wszczętej przed dniem wejścia w życie nowego aktu. Podniesiono, że opuszczenie lokalu przez skarżącego, którego dotyczy decyzja – M. W. nie miało charakteru ani dobrowolnego, ani trwałego, a te okoliczności w świetle prawidłowej wykładni art. 35 u.e.l. warunkują możliwość wymeldowania z lokalu. Dodatkowo wobec ich nieustalenia przez organy orzekające w sprawie Sąd naruszył także przepisy postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i § 3 i art. 80 k.p.a. Ponadto, w ramach podstawy, o której mowa w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. wskazano na naruszenie art. 32 w zw. z art. 33 § 2 P.p.s.a. przez nieprawidłowe ustalenie stron postępowania, w szczególności nieustalenie statusu skarżącej G. W. poprzez brak wydania w tym zakresie stosownego postanowienia. Prawomocnym postanowieniem z dnia 13 lutego 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę kasacyjną M. W. i J. W. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z uwagi na prawomocne odrzucenie skargi kasacyjnej skarżących M. W. i J. W. rozpoznaniu podlegała wyłącznie skarga kasacyjna G. W. W związku z tym większość zawartych w niej podstaw w ogóle nie mogła podlegać merytorycznej ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z tego względu, że skarżącej nie przysługiwała legitymacja do wniesienia skargi kasacyjnej w odniesieniu do tej części wyroku, która oddalała skargę pozostałych skarżących. Skarżąca mogła bowiem skutecznie kwestionować wyłącznie tą część orzeczenia Sądu I instancji, którą oddalono jej skargę na decyzję o wymeldowaniu M. W. z dnia [...] lutego 2016 r. Z treści zaskarżonego orzeczenia oraz akt sprawy wynika bowiem jednoznacznie, że przedmiotem rozpoznania Sądu I instancji była skarga wniesiona przez stronę postępowania administracyjnego tj. M. W. reprezentowanego przez swojego opiekuna J. W., a także skarga J. W. i G. W. nie będących stronami w sprawie o wymeldowanie ich pełnoletniego syna. Stosownie do art. 51 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), określanej dalej jako P.p.s.a. kilku uprawnionych do wniesienia skargi może w jednej sprawie występować w roli skarżących, jeżeli ich skargi dotyczą tej samej decyzji. W rozpoznawanej sprawie skarga wyżej wymienionych osób dotyczyła jednej decyzji, jednak ta nakładała obowiązek wymeldowania wyłącznie na M. W. Rozstrzygnięcie organu nie dotyczyło zatem ani uprawnienia, ani obowiązku G. W., a będąca przedmiotem kontroli Sądu I instancji decyzja nie była do niej skierowana. Zatem o oddaleniu skargi G. W. na decyzję Wojewody Śląskiego o wymeldowaniu M. W. nie mogły przesądzić argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przemawiające za zgodnością z prawem zaskarżonej decyzji w kontekście przepisu art. 35 ustawy o ewidencji ludności, lecz powinny były przesądzić te, które wskazywałyby na brak jej interesu prawnego w rozumieniu przepisu art. 50 § 1 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Okoliczność, że Sąd I instancji nie dostrzegł braku legitymacji skarżącej do wniesienia skargi na decyzję, która nie dotyczyła jej sytuacji prawnej nie miała jednak dla wyniku sprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym większego znaczenia. Stosownie bowiem do art. 184 P.p.s.a. skarga kasacyjna podlega oddaleniu także w sytuacji gdy wyrok mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. W rozpoznawanej sprawie wyrok odpowiada prawu, a tylko jego uzasadnienie – w części w jakiej wyrok ten dotyczy skargi G. W.– jest błędne z tego względu, że pomija rzeczywisty powód (brak legitymacji) oddalenia jej skargi. W związku z powyższym, badając skargę kasacyjną G. W. należało mieć na względzie, że jej przedmiotem był wyrok Sądu I instancji w całości tj. w zakresie w jakim oddalał on skargę skarżącej i skarżących M. i J. W. W konsekwencji należało zatem przyjąć, że w części w jakiej wyrok ten odnosił się do innych skarżących, w tym M. W. i przesłanek jego wymeldowania, skarżąca nie była uprawniona do jego zaskarżenia z racji braku atrybutu strony w rozumieniu art. 173 § 2 P.p.s.a., przy czym kwestia ta mogła być uwzględniona w postępowaniu kasacyjnym z urzędu (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2005 r., sygn. akt OPS 1/04 opubl. https://cbois.nsa.gov.pl). Z kolei w stosunku do tej części wyroku w jakiej odnosił się on do skarżącej i rozstrzygał o oddaleniu jej skargi skarżąca wprawdzie pozostawała legitymowana do jego zaskarżenia tym niemniej jej skarga kasacyjna musiała podlegać oddaleniu, gdyż wyrok w tej części, jak już wyjaśniono wcześniej, pomimo wadliwego uzasadnienia odpowiadał prawu. Jedynym zarzutem, jaki w skardze kasacyjnej mógł odnosić się do sytuacji prawnej skarżącej okazał się zatem zarzut naruszenia art. 32 w zw. z art. 33 § 2 P.p.s.a. poprzez nieprawidłowe ustalenie stron postępowania, w szczególności nieustalenie statusu skarżącej poprzez brak wydania w tym zakresie stosownego postanowienia. Zarzut ten jest bezzasadny. Pierwszy z powołanych przepisów stanowi, że stronami w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej są skarżący oraz organ, którego działania dotyczy skarga. Drugi, umożliwia osobom, które nie brały udziału w postępowaniu administracyjnym, w sytuacji gdy jego wynik dotyczy ich interesu prawnego, udział w postępowaniu przed sądem administracyjnym w charakterze uczestników na mocy postanowienia sądu. Z racji wniesienia i podpisania przez G. W. skargi na decyzję z dnia [...] lutego 2016 r. jej status w sprawie został określony przepisem art. 32 P.p.s.a., a zatem jej udział nie wymagał wydania postanowienia o którym mowa w art. 33 § 2 P.p.s.a. Okoliczność zaś że skarżąca nie była uprawniona do jej wniesienia powinna natomiast skutkować dokładnie takim orzeczeniem, jakie wydał Sąd I instancji, czyli oddaleniem skargi z tym że z odmiennym w tym zakresie uzasadnieniem. Z tych względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, także z przyczyn branych pod uwagę z urzędu (por. art. 183 § 2 P.p.s.a. i art. 189 P.p.s.a.) orzeczono o jej oddaleniu stosownie do art. 184 tej ustawy. Odnośnie zawartego w skardze kasacyjnej wniosku pełnomocnika skarżącej o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu należy wyjaśnić, że wynagrodzenie dla pełnomocnika z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa, przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pełnomocnik skarżącej powinien zatem z wnioskiem o przyznanie wynagrodzenia wystąpić do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.