I OSK 1433/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 października 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 565/19 w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wyrokiem z 24 października 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 565/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z [...] lutego 2019 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, oddalił skargę. Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. A. G. wystąpił [...] listopada 2018 r. z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką S. G. od [...] lipca 2013 r. na stałe w wysokości 1 477 zł miesięcznie z jednoczesnym pomniejszeniem kwoty tego świadczenia o pobrany od [...] lipca 2013 r. zasiłek dla opiekuna. Ponadto wniósł o ustalenie, że kwota świadczenia pielęgnacyjnego podlega corocznej waloryzacji od [...] stycznia, przyznanie prawa do objęcia ubezpieczeniem społecznym i zdrowotnym oraz ustalenie, że składka będzie odprowadzana do wysokości przyznanego świadczenia. Orzeczeniem z [...] grudnia 2018 r. Wójt Gminy S. odmówił przyznania A. G. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką S. G. Organ pierwszej instancji wskazał, że matka wnioskodawcy ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna, a jej niepełnosprawność powstała w wieku 87 lat, co stanowi dwie negatywne przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia (art. 17 ust. 1b oraz ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, Dz. U. z 2018 r. poz. 2220). Od powyższej decyzji wnioskodawca złożył odwołanie, zarzucając organowi, że naruszył art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Decyzją z [...] lutego 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z [...] grudnia 2018 r. Organ uzasadnił, że art. 17 ust. 5 powołanej ustawy stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje m.in., gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (ust. 5 pkt 1 lit. b powołanego art.). Natomiast odwołujący, w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką, ma przyznany zasiłek dla opiekuna od [...] lipca 2013 r. Organ odwoławczy przywołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., w którym Trybunał uznał, że art. 17 ust. 1b powołanej ustawy jest niezgodny z konstytucją w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią określonego wieku. Przepis ten w brzmieniu ustawowym nie może więc znaleźć zastosowania w sprawie. Mimo jednak tej okoliczności orzeczenie Wójta Gminy nie może zostać zmienione, gdyż do czasu, kiedy w obrocie prawnym pozostaje decyzja o przyznaniu jednego ze świadczeń, wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b, nie jest możliwe przyznanie wnioskowanego świadczenia. Skarżący, aby móc wybrać korzystniejszą formę pomocy musi złożyć stosowne oświadczenie i wzruszyć prawomocną decyzję o przyznaniu mu zasiłku dla opiekuna. Tego jednak nie uczynił. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A. G., zarzucając mu naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez jego niewłaściwe zastosowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny, oddalając skargę, stwierdził m.in., że rozpatrując wniosek skarżącego, organy orzekające odmówiły mu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką od [...] lipca 2013 r. z uwagi na to, że skarżący ma przyznany zasiłek dla opiekuna decyzją z [...] czerwca 2014 r., nr [...]. To ostatnie orzeczenie pozostaje w obrocie prawnym, a skarżący nie podjął działań w celu jego usunięcia. Sąd wojewódzki przypomniał, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom (niż wskazane w pkt 1-3), na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W sprawie bezsporne jest, że skarżący jest synem osoby, która wymagała opieki, należy zatem do kręgu osób określonych w ww. przepisie. Jego matka została zaliczona na stałe do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym orzeczeniem z [...] stycznia 2011 r., nr [...]. Z kolei art. 17 ust. 1b ustawy wskazywał, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia albo w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r. poz. 1443) orzekł jednak, że powyższy przepis w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie – ze względu na moment powstania niepełnosprawności – jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Przedmiotowe orzeczenie jest więc wyrokiem zakresowym, a jego istotą jest uznanie za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości pominięcie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innych osób, niż wskazanych w tym przepisie. Przy czym niekonstytucyjności takiego ograniczenia Trybunał upatruje w zróżnicowaniu prawa podmiotowego opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Rezultatem tego orzeczenia jest zatem zmiana zakresu zastosowania ww. przepisu, w odniesieniu do treści. Wobec tego, zdaniem sądu wojewódzkiego, organ drugiej instancji w sposób prawidłowy ocenił rozstrzygnięcie Wójta Gminy S., który nieprawidłowo powołał jako jedną z przyczyn odmowy przyznania opisanego świadczenia, właśnie datę powstania niepełnosprawności twierdząc, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. nie miał żadnego wpływu na treść omawianego przepisu. Dalej, sąd wojewódzki stwierdził, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b wskazanej ustawy stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli opiekun osoby niepełnosprawnej ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Natomiast przepis art. 27 ust. 5 ustawy stanowi, że w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną, także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. W niniejszej sprawie, w ocenie sądu wojewódzkiego, skarżący wniósł w istocie o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką od [...] lipca 2013 r. Przy czym ma on uprzednio ustalone prawomocnie prawo do zasiłku dla opiekuna. Nie ulega zatem wątpliwości, że powołane regulacje stanowią podstawę do dokonania wyboru korzystniejszego świadczenia przez niego, jako uprawnionego. Wynika to z faktu, że ustalenie prawa do zasiłku opiekuńczego nie jest sytuacją nieodwracalną, gdyż zgodnie ze wskazanym art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku wyboru przez uprawnionego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, istnieje podstawa do usunięcia z obrotu prawnego decyzji o przyznaniu mu prawa do zasiłku dla opiekuna. Jednak aby tak się stało, musi zostać złożone przez uprawnionego odpowiednie i jasne oświadczenie o dokonaniu wyboru świadczenia korzystniejszego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, ukształtowanym na tle przepisów dotyczących zbiegu uprawnień do świadczeń rodzinnych, przyjmuje się, że aby zagwarantować stronie wybór, o którym mowa w art. 27 ust. 5 powoływanej ustawy, nie można wymagać od strony uprzedniej rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane. Z tego względu uprawniony powinien złożyć oświadczenie o warunkowym zrezygnowaniu z prawa do otrzymywanego specjalnego zasiłku opiekuńczego i wyborze korzystniejszego dla niego świadczenia pielęgnacyjnego. Oczywiście skarżący może też, choć nie jest to od niego wymagane, złożyć wniosek o wyeliminowanie z obiegu prawnego rozstrzygnięcia przyznającego na ten sam okres zasiłek dla opiekuna. W przypadku dokonania przez osobę uprawnioną wyboru świadczenia pielęgnacyjnego, celem działania organu powinno być przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W niniejszej sprawie tak się jednak nie stało. Skarżący w istocie, mimo że złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, nie oświadczył w sposób jasny i niepozostawiający wątpliwości, że dokonuje wyboru świadczenia korzystniejszego, w związku ze zbiegiem prawa do obu tych świadczeń, wskazanych w art. 27 ust. 5 ww. ustawy. Brak dokonania jednoznacznego wskazania oraz ewentualne niezłożenie wniosku o uchylenie orzeczenia przyznającego skarżącemu zasiłek dla opiekuna powoduje, jak stwierdził sąd wojewódzki, że organ drugiej instancji słusznie uczynił, utrzymując w mocy rozstrzygniecie organu pierwszej instancji. Sąd wojewódzki dodał, że nie ulega wątpliwości, że skarżącemu przysługuje świadczenie korzystniejsze, ale strona postępowania w sposób jasny i niewątpliwy nie dokonała wyboru korzystniejszego świadczenia i nie zrezygnowała warunkowo ze wsparcia dotychczas otrzymywanego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. G., zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że nie zachodzą przesłanki do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką S. G. i wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, ze zgodnie z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. w sprawie K 38/13, zróżnicowanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodne z konstytucją. Zgodnie z argumentacją zawartą w pisemnym uzasadnieniu przedmiotowego wyroku, przesłanka wieku powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, stanowiąca warunek przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, powoduje zróżnicowanie sytuacji prawnej także w gronie opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Takie zróżnicowanie w wersji przyjętej przez ustawodawcę nie ma konstytucyjnego uzasadnienia. Ustawodawca powinien w jednakowy sposób uregulować prawo do świadczenia pielęgnacyjnego opiekunów osób niepełnosprawnych, które nie są dziećmi. Konstytucja nie stwarza bowiem podstaw różnicowania sytuacji prawnej podmiotów należących do tej grupy. Takie zróżnicowanie mogłoby być uznane za uzasadnione tylko, gdyby opierało się na obiektywnych kryteriach odnoszących się do oceny całokształtu sytuacji materialnej osoby niepełnosprawnej. Trybunał Konstytucyjny orzekł o częściowej niekonstytucyjności wprowadzenia do ustawy o świadczeniach rodzinnych kryterium wieku powstania niepełnosprawności, jako przesłanki uzależniającej uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego. Trybunał zauważył, że stosowanie art. 17 ust. 1b ustawy jako kryterium identyfikacji beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego prowadzi do takiego zróżnicowania w obrębie prawa do świadczeń opiekuńczych, które traci swoje konstytucyjne uzasadnienie, gdyż dochodzi tutaj do odmiennego ukształtowania sytuacji prawnej opiekunów dorosłych osób niepełnoprawnych. Dzieje się tak wówczas, kiedy osoba wymagająca opieki zmienia status umożliwiający zaliczenie jej do kategorii dzieci w rozumieniu przyjętym przez ustawodawcę. Przekroczenie tak wyznaczonej granicy wieku sprawia, że od tego momentu można mówić wyłącznie o jednej grupie podmiotów podobnych. Tworzą ją wówczas opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych. Skarżący kasacyjnie wskazał, że przekładając powyższe rozważania na realia niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż wnioskodawcy z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką należne jest świadczenie pielęgnacyjne w wysokości otrzymywanej przez osoby sprawujące opiekę nad niepełnosprawnymi dziećmi, ponieważ jakiekolwiek różnicowanie ich sytuacji jest niezgodne z Konstytucją. Zdaniem skarżącego, przeszkodą do wyrównania świadczenia nie jest również brak wykonania obowiązku wynikającego z ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego i niewprowadzenie regulacji dotyczących wyrównania świadczeń pielęgnacyjnych przez ustawodawcę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 - dalej jako "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że nie zachodzą przesłanki do przyznania A. G. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką S. G. Dlatego wskazać także trzeba, że nie można skutecznie powoływać się na zarzut niewłaściwego zastosowania lub niezastosowania prawa materialnego, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (zob. wyrok NSA z 31 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1171/12, LEX nr 1298298). Gdy skarżący nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy, zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego są zarzutami bezpodstawnymi (por. wyrok NSA z 4 lipca 2013 r., sygn. akt I FSK 1092/12, LEX nr 1372071; wyrok NSA z 11 października 2012 r., sygn. akt I FSK 1972/11, CBOSA; wyrok NSA z 3 listopada 2011 r., sygn. akt I FSK 2071/09, CBOSA; wyrok NSA z 1 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1506/09, LEX nr 745674). W skardze kasacyjnej nie zakwestionowano ustaleń faktycznych Sądu pierwszej instancji bowiem nie podniesiono zarzutu naruszenia przepisów postępowania. Przepisów takich nie powołano również w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie musi być precyzyjne. Przywołany w skardze kasacyjnej przepis art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych składa się z czterech punktów. Obowiązkiem profesjonalnego pełnomocnika było więc precyzyjne wskazanie zarzutu według najmniejszej jednostki redakcyjnej, a więc wskazanie, który przepisy prawa materialnego, i w jaki sposób, zostały naruszony. Oczywiste jest bowiem, że Naczelny Sąd Administracyjny, związany granicami skargi kasacyjnej, nie jest powołany do jej samodzielnej konkretyzacji i uzupełniania o brakujące, istotne elementy. Sąd kasacyjny nie powinien też domyślać się intencji skarżącego kasacyjnie i zastępować go, formułując za niego zarzuty pod adresem skarżonego wyroku (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1426/11 i z 12 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 1011/17, wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako "CBOSA"). Naczelny Sąd Administracyjny nie jest również władny badać, czy zaskarżony wyrok nie narusza innych przepisów niż wskazane w podstawach, na których środek oparto (zob. wyrok NSA z 25 listopada 2014 r., sygn. akt II GSK 1253/13, CBOSA). Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych, uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności (zob. wyroki NSA: z 29 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 2490/14; z 14 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 2096/13; z 16 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 892/12, CBOSA). Wskazać należy, że w praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych, w sytuacji gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 p.p.s.a., czego potwierdzeniem jest uchwała NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 podjęta w pełnym składzie, jeżeli wadliwość zarzutu jest możliwa do usunięcia przez analizę argumentacji uzasadnienia środka odwoławczego (por. wyrok NSA z 22 sierpnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1679/11, CBOSA). Taka sytuacja nie zachodzi jednak w rozpoznawanej sprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przywołano wyrok Trybunału Konstytucyjny z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w którym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Zauważyć zatem trzeba, że Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przywołał treść wskazanego wyżej wyroku, a następnie uznał, że Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. w sposób prawidłowy oceniło rozstrzygnięcie Wójta Gminy S. wskazując, że organ ten nieprawidłowo powołał jako jedną z przyczyn odmowy przyznania opisanego świadczenia, właśnie datę powstania niepełnosprawności, i twierdząc, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. nie miał żadnego wpływu na treść przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. W konsekwencji, uznać należy, że zarówno Sąd pierwszej instancji, jak i organ drugiej instancji nie naruszył wskazanego wyżej przepisu. Istotne jest również w rozpoznawanej sprawie, że Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku uznał, że skarżący kasacyjnie jest synem osoby, która wymagała opieki, należy zatem do kręgu osób uprawnionych do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna jest niezasadna i dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a została oddalona.