II GZ 251/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Sp. k. w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 czerwca 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 802/18 o odrzuceniu skargi kasacyjnej i zwrocie wpisu sądowego w sprawie ze skargi A. Sp. k. w S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2019 r. o sygn. akt II SA/Gl 802/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę kasacyjną A. sp. k. w S. od wyroku tego sądu z dnia 18 stycznia 2019 r. oddalającego skargę tej spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] sierpnia 2018 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że korespondencja sądowa zawierająca odpis ww. orzeczenia została skutecznie doręczona skarżącej w dniu 21 marca 2019 r., wobec czego termin na wniesienie skargi kasacyjnej upłynął bezskutecznie w dniu 23 kwietnia 2019 r. WSA stwierdził, ze pełnomocnik skarżącej w dniu 24 kwietnia 2019 r. nadał skargę kasacyjną od powyższego wyroku. W ocenie Sądu I instancji, skoro w rozpoznawanej sprawie odpis wyroku z uzasadnieniem został doręczony skarżącej w dniu 21 marca 2019 r., termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął w dniu 23 kwietnia 2019 r. Nadanie skargi kasacyjnej w dniu 24 kwietnia 2019 r. nastąpiło po upływie wyznaczonego terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i nadanie biegu skardze kasacyjnej. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie w szczególności następujących przepisów: 1. naruszenie art. 72 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. ; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, doręczenie treści wyroku wraz z uzasadnieniem do miejsca pracy osobie nieupoważnionej, czego skutkiem pozostało naruszenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez skarżącą; 2. naruszenie innych przepisów postępowania poprzez odrzucenie skargi kasacyjnej skarżącej wówczas gdy Sąd I instancji nie posiadał pewności, że doręczenie nastąpiło w sposób prawidłowy (do rąk osoby upoważnionej); 3. naruszenie art. 178 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że z treści art. 72 § 2 p.p.s.a. wynika wprost, iż doręczenia w miejscu pracy można dokonać jedynie do rąk osoby upoważnionej do odbioru korespondencji. W rozpoznawanej sprawie wyrok wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącej do jej siedziby, jednakże osobie, która nie posiadała stosownego upoważnienia do odbioru tego typu korespondencji. Nieupoważniona osoba, która odebrała wyrok Sądu I instancji wraz z uzasadnieniem nie przekazała zaś poprawnej daty odbioru tego wyroku. W ocenie skarżącej okoliczności te wskazują wprost, że wyrok WSA został doręczony stronie nieprawidłowo, do rąk osoby, która nie posiadała swoistego upoważnienia. Strona wnosząca zażalenie poniosła, że przed odrzuceniem skargi kasacyjnej Sąd powinien zbadać, czy "skarga" została doręczona osobie uprawnionej, a nadto, czy w związku z możliwością nieprawidłowego doręczenia, została wniesiona w 100 % po upływie terminu do jej wniesienia. Aby odrzucić skargę musi bowiem istnieć pewność co do tego, że wyrok został doręczony osobie upoważnionej. W ocenie skarżącej, z materiału dowodowego w sprawie nie wynika, aby Sąd I instancji zweryfikował powyższe. W tych okolicznościach, zdaniem strony, nie ponosi ona winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że stosownie do art. 177 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Zgodnie zaś z art. 178 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu /.../. Jak wynika z ugruntowanej linii orzeczniczej, jeżeli stronie skarżącej został doręczony odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem, to od tego momentu, zgodnie z treścią wskazanego przepisu, liczony jest bieg terminu do złożenia skargi kasacyjnej (por. postanowienie NSA z dnia 20 lipca 2011 r., sygn. akt II OZ 625/11, postanowienie NSA z dnia 30 lipca 2008 r., sygn. akt I OZ 555/08, postanowienie NSA z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt I OZ 328/11, postanowienie z dnia 26 stycznia 2010 r., sygn. akt II GZ 213/09). W takiej sytuacji, aby skarga kasacyjna została rozpoznana, konieczne jest złożenie jej z zachowaniem terminu przewidzianego w ustawie. W rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie ma zatem aspekt czasowy zaistniałych zdarzeń, rodzących określone skutki prawne. By jednak stwierdzić wniesienie skargi kasacyjnej z zachowaniem ustawowego terminu lub z jego przekroczeniem, należałoby rozważyć argumenty skarżącej, podniesione w zakresie nieprawidłowości doręczenia. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że argumentacja strony skarżącej zawarta w uzasadnieniu zażalenia nie mogła spowodować uchylenia zaskarżonego postanowienia WSA. Stosownie do przepisu art. 77 § 1 p.p.s.a. odbierający pismo potwierdza odbiór i jego datę własnoręcznym podpisem. Określenie daty na zwrotnym potwierdzeniu odbioru jest istotne z tego względu, że od daty doręczenia należy zacząć liczyć bieg terminów do wniesienia środków odwoławczych. Ratio legis tego przepisu prowadzi do stwierdzenia, że data i podpis odbiorcy na zwrotnym potwierdzeniu odbioru służą możliwości identyfikacji odbiorcy i daty, w jakiej pismo zostało odebrane. W postępowaniu sądowym istotne jest więc określenie w jakiej dacie pismo zostało rzeczywiście odebrane i czy zostało odebrane przez uprawnioną osobę. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak jest podstaw do uznania, że doręczenie wyroku WSA wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o skardze kasacyjnej było nieskuteczne. W aktach sprawy na karcie 74 znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru, z którego wynika, że przesyłka sądowa zawierająca odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został odebrany w siedzibie skarżącej spółki przez osobę posługującą się pieczęcią firmową – na potwierdzeniu odbioru wskazano doręczenie upoważnionemu pracownikowi – B. K., która potwierdziła odbiór przesyłki odciskiem pieczęci firmowej spółki. Na tle ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych stwierdzić należy, że wyposażenie pracownika w pieczęć firmową i posłużenie się przez niego tą pieczęcią przy odbiorze korespondencji, stanowi dostateczną podstawę do uznania upoważnienia pracownika do odbioru korespondencji. Nie jest przy tym konieczne specjalne upoważnienie pracownika do odbioru korespondencji. Należy podkreślić, że osoby, która w siedzibie osoby prawnej – adresata przesyłki dysponuje pieczęcią firmową tego podmiotu oraz dokonuje faktycznego odbioru przesyłki od doręczyciela i potwierdza to swoim podpisem oraz odbiciem pieczęci firmowej adresata, nie sposób traktować jako nieuprawnionej do odbioru korespondencji (vide np.: wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2019 r., sygn. akt I FSK 752/17, wyrok NSA z dnia 5 lutego 2019 r., sygn. akt I FSK 459/17). Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje nadto, że nieprawidłowym było powołanie się przez skarżącą na naruszenie art. 72 § 2 p.p.s.a. Przepis art. 72 p.p.s.a. reguluje kwestię doręczenia zastępczego pism w postępowaniu sądowoadministracyjnym, kierowanych do adresatów będących osobami fizycznymi. Użycie przez prawodawcę w treści tego przepisu sformułowań "w mieszkaniu" oraz "w miejscu pracy" wskazuje na ograniczenie możliwości zastosowania instytucji doręczenia zastępczego z art. 72 p.p.s.a. wyłącznie do osób fizycznych. Norma ta nie znajduje zastosowania w przypadku niemożności doręczenia pisma osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej. W rozpoznawanej sprawie zastosowanie ma zaś przepis art. 67 § 2 p.p.s.a, zgodnie z którym w przypadku osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej pisma w postępowaniu sądowoadministracyjnym doręcza się m.in. do rąk pracownika upoważnionego do odbioru pism. Należy przy tym mieć na uwadze utrwalony w orzecznictwie sądowym (por. np.: postanowienie SN z 05.08.1999 r., sygn. akt II CKN 509/99; postanowienie NSA z 27.06.2007 r., sygn. akt I OSK 911/07) pogląd, zgodnie z którym upoważnienie pracownika do odbioru korespondencji może być udzielone w sposób dorozumiany. Podmiot doręczający pismo może więc – co do zasady – skutecznie doręczyć pismo w siedzibie adresata do rąk pracownika danej osoby prawnej, który to pracownik zobowiązał się do odbioru przesyłki, umieszczając przy tym jednocześnie na dowodzie doręczenia własnoręczny podpis i pieczęć zatrudniającej go osoby prawnej. Jak się uznaje doktrynie, podnoszona przez skarżącą okoliczność braku uprawnienia pracownika do odbioru korespondencji w miejscu siedziby adresata musi zostać przynajmniej uprawdopodobniona (za: H. Knysiak-Molczyk, Doręczenia , s. 407 oraz por. postanowienie NSA z 28.02.2005 r., sygn. akt II FZ 37/05). Odebranie pisma przez pracownika osoby prawnej w jej siedzibie rodzi bowiem domniemanie w zakresie umocowania do odbioru pism adresowanych do zatrudniającej go jednostki, zwłaszcza gdy posługuje się on pieczęcią firmową (vide: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, pod red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2019, s. 486-487 i 496-497). W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów na poparcie prezentowanego stanowiska o doręczeniu przesyłki sądowej do rąk pracownika nieupoważnionego. Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny podnosi, że z akt sprawy wynika, iż zwrotne potwierdzenie odbioru korespondencji zawierającej odpis wyroku z uzasadnieniem zostało podpisane przez tę samą osobę, co np. zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki z sądu zawierającej wezwanie do usunięcia braków skargi + odpis odpowiedzi na skargę (karta akt sądowych nr 13), czy też zwrotne potwierdzenie odbioru postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] maja 2018 r. (karta akt administracyjny – nr 35). Powyższe okoliczności wskazują, iż dotychczasowe doręczenia, dokonywane do rąk osoby, co do której skarżąca na obecnym etapie postępowania twierdzi, iż jest to pracownik nieuprawniony do odbioru pism, były skuteczne. W przypadku, gdy strona nie godzi się na doręczenie zastępcze dokonywane do rąk konkretnej osoby, tj. na doręczenie zgodne z treścią art. 37 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1481), podmiot może dokonać na poczcie zastrzeżenia pocztowego przesyłek rejestrowanych. Niezłożenie stosownego zastrzeżenia pocztowego w zakresie niedoręczania przesyłek niektórym osobom powoduje, że skutki ich zaniedbań, obciążają samą skarżącą, która przyjmuje na siebie ryzyko uchybienia terminowi do dokonania określonej czynności procesowej. Jeżeli zatem w organizacji spółki nastąpiły zmiany, wobec których osoba dotychczas odbierająca korespondencję utraciła uprawnienie do tej czynności, bądź też w siedzibie spółki przebywa pracownik który ma dostęp do pieczęci firmowej, jednakże nie jest uprawniony do odbioru pism w imieniu spółki, skarżąca winna zabezpieczyć się przed negatywnym wpływem działania nieuprawnionych osób. Reasumując stwierdzić należy, że Sąd I instancji prawidłowo uznał, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej został naruszony. Z uwagi na fakt, iż wyrok wraz z uzasadnieniem został skarżącej spółce doręczony w dniu 21 marca 2019 r., należy uznać, że trzydziestodniowy termin do wniesienia środka zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej upłynął w dniu 23 kwietnia 2015 r. Jako że skarga kasacyjna została złożona w polskiej placówce pocztowej w dniu 24 kwietnia 2015 r., która to data wynika z daty stempla pocztowego zamieszczonego na kopercie, w której nadano przesyłkę zawierającą tę skargę kasacyjną (vide: karta akt sądowy nr 73), należało uznać ją za spóźnioną i odrzucić na podstawie art. 178 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że argumentacja strony skarżącej zawarta w zażaleniu na postanowienie WSA odrzucające skargę kasacyjną nie mogła spowodować uchylenia zaskarżonego postanowienia. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.