I SAB/Wa 268/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Sawa (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędzia WSA Magdalena Durzyńska po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. W. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] sierpnia 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. jako "Kolonia we wsi [...] Nr [...],[...] i [...] / [...],[...] i [...]", rej. hip. [...] plac nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej D. W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE D. W. (dalej jako "skarżąca") pismem z [...] października 2020 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent" lub "organ") w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] sierpnia 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. jako "[...]", rej. hip. [...]. W uzasadnieniu skargi wskazała, że mimo wielokrotnych wezwań do wydania decyzji, uznania za uzasadnione ponaglenia wniesionego do Wojewody [...], skarżąca nie otrzymała decyzji będącej odpowiedzią na jej wniosek. Nie została też poinformowana o przyczynach zwłoki i przewidywanym terminie załatwienia sprawy. Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do wydania decyzji w zakreślonym przez Sąd terminie, przyznanie na jej rzecz sumy pieniężnej na podstawie art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że pismami z [...] maja 2016 r. i [...] stycznia 2019 r. wzywano skarżącą do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Skarżąca nie przedłożyła jednak do dnia dzisiejszego, m.in. dokumentu potwierdzającego następstwo prawne po osobie mogącej być stroną postępowania lub ewentualnie jej następców prawnych. Organ poinformował również skarżącą, że dalsze czynności w sprawie będą mogły być podjęte po ustaleniu adresów korespondencyjnych wszystkich stron postępowania. Skarżąca w piśmie procesowym z [...] listopada 2020 r. wskazała, że w piśmie z [...] czerwca 2016 r. potwierdziła już fakt przedłożenia dokumentów wystarczających do załatwienia wniosku. W ocenie skarżącej, rozpoznanie tego wniosku nie jest uwarunkowane udziałem wszystkich następców prawnych. Każdemu bowiem właścicielowi, czy spadkobiercy należy umożliwić dochodzenie swoich roszczeń, bez względu na stanowisko pozostałych uprawnionych. Nie można natomiast zmuszać wnioskodawcy do odnalezienia pozostałych uprawnionych, z którymi nic już go nie łączy, tym bardziej gdy organ zachowuje się w sprawie biernie i jego rola ogranicza się do zobowiązania strony do uzupełniania braków formalnych wniosku. Żadne przy tym okoliczności nie usprawiedliwiają ponad sześcioletniej zwłoki w wydaniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 K.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu Sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę obowiązującego trybu jej załatwienia. W rozpoznawanej sprawie należało uznać, że Prezydent dopuścił się bezczynności, bowiem do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku z [...] sierpnia 2014 r. o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki, a zatem koniecznym było wydanie wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania powyższego wniosku. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu realnym terminem, w jakim możliwe jest rozpoznanie wniosku, jest termin dwóch miesięcy od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Sąd wziął bowiem pod uwagę okoliczność, że wniosek wszczynający postępowanie wpłynął do organu ponad sześć lat temu, a zatem organ miał wystarczająco dużo czasu na zbadanie, czy w sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 1990), jak również do ustaleniu kręgu stron postępowania. Sąd uznał jednocześnie, że w przedmiotowej sprawie bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie, bowiem Prezydent po otrzymaniu wniosku z [...] sierpnia 2014 r. podjął zaledwie pięć czynności w sprawie, tj. w dniu [...] marca 2015 r. wystąpił do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] w Dzielnicy [...] o nadesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości (akta te wpłynęły w dniu [...] marca 2015 r.), w dniu [...] maja 2016 r. do Sądu Rejonowego dla [...] w [...] X Wydziału Ksiąg Wieczystych o przesłanie zaświadczenia odnoszącego się do ww. nieruchomości oraz kopii aktu notarialnego dotyczącego jej nabycia (dokumenty te otrzymano w dniu [...] czerwca 2016 r.), zaś pozostałymi trzema pismami z [...] kwietnia 2015 r., [...] maja 2016 r. i [...] stycznia 2019 r. wezwał skarżącą o nadesłanie dokumentów pomocnych w ustaleniu kręgu stron niniejszego postępowania. Z akt sprawy nie wynika, aby poza powyższymi wezwaniami, organ podejmował jakiekolwiek inne czynności zmierzające do zgromadzenia materiału dowodowego. W sytuacji bezczynności organu przez tak wiele lat, niezrozumiała jest podnoszona w odpowiedzi na skargę okoliczność, że należy w sprawie ustalić wszystkie strony postępowania oraz ich adresy. W ocenie Sądu z powyższego wynika, że postępowanie niniejsze prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 i art. 35 K.p.a. Organ w sprawie działa opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin jej załatwienia. Organ nie tylko nie dotrzymał terminów załatwienia sprawy wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego, ale również nie zastosował się do obowiązku wynikającego z art. 36 K.p.a., bowiem przez okres ponad sześć lat od otrzymania wniosku, jedynie trzykrotnie poinformował stronę o przyczynach zwłoki (ustalenie kręgu stron postępowania), nie wskazując już jednak terminu załatwienia sprawy (por. pisma z [...] kwietnia 2015 r., [...] maja 2016 r. i [...] stycznia 2019 r.). Zdaniem Sądu brak było jednak przesłanek do uwzględnienia wniosku skarżącej o przyznanie od organu na jej rzecz sumy pieniężnej stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. i w tej części skargę oddalono. Zauważyć należy, że powołany przepis nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, że ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę czasownika "może" w treści art. 149 § 2 p.p.s.a. oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania grzywny bądź sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność Sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że w skardze w żaden sposób nie wykazano, że skarżąca poniosła szkodę w związku z bezczynnością organu. W tej sytuacji złożony wniosek należało uznać za bezzasadny. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W pkt 3 wyroku orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na powyższe koszty składa się wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.