I FZ 231/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA: Maria Dożynkiewicz, , po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 sierpnia 2019 r., sygn. akt I SA/Wr 929/18, I SPP/Wr 64/19 w przedmiocie odrzucenia sprzeciwu w sprawie ze skargi M. O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 24 lipca 2018 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu UZASADNIENIE Postanowieniem z 5 sierpnia 2019 r., sygn. akt I SPP/Wr 64/19 (I SA/Wr 929/18) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił sprzeciw M. O. (dalej: "skarżąca) na postanowienie referendarza sądowego z 20 maja 2019 r. w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 24 lipca 2018 r. w przedmiocie uchylenia postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania. Z uzasadnienia postanowienia Sądu pierwszej instancji wynika, że postanowieniem z 20 maja 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu umorzył postępowanie w sprawie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata oraz odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Przesyłka zawierająca odpis ww. postanowienia referendarza sądowego (nr [...]), po dwukrotnym awizowaniu w dniach: 29 maja 2019 r. a następnie 6 czerwca 2019 r., została wydana pełnomocnikowi Skarżącej w placówce pocztowej 13 czerwca 2019 r. (datę drugiego awiza Sąd ustalił na podstawie informacji z http://emonitoring.poczta-polska.pl). 21 czerwca 2019 r. (data nadania przesyłki) Skarżąca wniosła sprzeciw, który nie zawierał podpisu oraz numeru PESEL Skarżącej. W wykonaniu zarządzenia z 28 czerwca 2019 r., pismem z 1 lipca 2019 r. wysłanym drogą elektroniczną i doręczonym 14 lipca 2019 r., wezwano pełnomocnika Skarżącej do uzupełnienia sprzeciwu poprzez jego podpisanie oraz podanie numeru PESEL Skarżącej - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia sprzeciwu. 21 lipca 2019 r. pełnomocnik skarżącej nadał w placówce pocztowej przesyłkę zawierającą odpis podpisanego sprzeciwu. Sprzeciw nie zawierał natomiast numeru PESEL. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił sprzeciw na postanowienie z 20 maja 2019 r., wskazując, że przesyłka zawierająca odpis ww. postanowienia została wydana pełnomocnikowi skarżącej 13 czerwca 2019 r. po jej dwukrotnym awizowaniu. Niemniej jednak, mając na uwadze regulację z art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.), stwierdzono, że skoro przesyłka ta została awizowana po raz pierwszy 29 maja 2019 r., to doręczenie zgodnie z regułą zawartą w art. 73 p.p.s.a. nastąpiło już wcześniej, tj. 12 czerwca 2019 r. Termin bowiem do odebrania tej przesyłki biegł od daty pierwszego awizowania przez kolejnych 14 dni. Jeśli strona nie odbierze przesyłki w ciągu 14 dni od dnia dostarczenia pierwszego awiza, uznać należy, że została ona doręczona prawidłowo. W związku z tym termin na wniesienie sprzeciwu upłynął 19 czerwca 2019 r. Tymczasem sprzeciw został wniesiony 21 czerwca 2019 r. a zatem po terminie. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie pełnomocnik skarżącej wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 133 § 1 zd. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez przyjęcie błędnego ustalenia, że przesyłka polecona zawierająca postanowienie referendarza sądowego z 20 maja 2019 r. był dwukrotnie awizowana, w sytuacji gdy akta przedmiotowej sprawy sądowoadministracyjnej nie zawierają jakiegokolwiek dowodu uprawniającego do dokonania takiego ustalenia; - art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 65 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczenia pism sądowych w postępowaniu cywilnym (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 1222 dalej: rozporządzenie MS z 12 października 2010 r.) przez całkowite zaniechanie wyjaśnienia, czy przy doręczeniu postanowienia z 20 maja 2019 r. spełnione zostały ciążące na doręczycielu obowiązki związane z powtórnym awizowaniem przesyłki poleconej zawierającej to postanowienie; - art. 133 § 1 zd. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez przyjęcie w sposób całkowicie dowolny, że sprzeciw skarżącej z 21 czerwca 2019 r. był pierwszym pismem złożonym w przedmiotowej sprawie sądowoadministracyjnej po dniu wejścia w życie nowelizacji p.p.s.a. z dnia 12 kwietnia 2019 r. w sytuacji gdy faktycznie pierwszym pismem było pismo skarżącej z 12 czerwca 2019 r. (data wniesienia 12 czerwca 2019 r.), o kierowanie wszelkiej korespondencji w sprawie na adres elektroniczny pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Jak słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, w myśl art. 73 § 1 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 p.p.s.a., a taka sytuacja miała miejsce w analizowanej sprawie, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 roku - Prawo pocztowe, albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Stanowi on, że zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Wreszcie w myśl art. 73 § 3 p.p.s.a., w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. W takiej sytuacji, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, o czym stanowi art. 73 § 4 p.p.s.a. Z kolei w myśl art. 65 § 1 p.p.s.a., sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 roku - Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy. Stosownie do art. 65 § 2 p.p.s.a., do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej. Oznacza to, że aby w sposób prawidłowy, zgodnie z art. 65 § 2 p.p.s.a. doręczyć pismo sądowe należy, zastosować tryb, o jakim mowa w przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 roku w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (t.j., Dz. U. z 2015 r., poz. 1222 ze zm., dalej: "rozporządzenie"). W myśl § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, po pozostawieniu zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki we właściwej placówce pocztowej operatora lub właściwym urzędzie gminy doręczający dokonuje adnotacji o niedoręczeniu przesyłki na formularzu i potwierdzeniu odbioru oraz dokonuje adnotacji "awizowano dnia" na stronie adresowej niedoręczonej przesyłki i składa swój podpis. Awizowaną przesyłkę przechowuje się w placówce pocztowej operatora lub w urzędzie gminy przez siedem kolejnych dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia (§ 7 ust. 3 rozporządzenia). Jeżeli osoba uprawniona nie zgłosi się po odbiór przesyłki złożonej w placówce pocztowej operatora w terminie, o którym mowa w § 7 ust. 3 rozporządzenia, wówczas placówka pocztowa operatora sporządza powtórne zawiadomienie o możliwości jej odbioru w terminie kolejnych 7 dni licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia oraz zaznacza dokonanie powtórnego zawiadomienia na adresowej stronie niedoręczonej przesyłki adnotacją "awizowano powtórnie dnia" i podpisem, o czym stanowi § 8 ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia. Z uwagi na skutki procesowe, jakie wiążą się dla strony z zastosowaniem trybu doręczeń przesyłek sądowych, szczególnie rygorystycznie należy przestrzegać procedury wymienionej we wskazanych powyżej przepisach ustawy oraz rozporządzenia (por. postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2016 r., II FZ 16/16, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Pełnomocnik skarżącej w zażaleniu podnosi, że powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki zawierającej odpis postanowienia referendarza sądowego z 20 maja 2019 r. nie miało miejsca. Należy zauważyć, że na podstawie akt sprawy nie można jednoznacznie stwierdzić, że przesyłka, rzeczywiście została ponownie awizowana. W związku z podjęciem przez skarżącą przesyłki w placówce pocztowej 13 czerwca 2019 r., brak jest w aktach sprawy koperty, na której ewentualna informacja o ponownym awizowaniu mogła być zamieszczona. W sprawie nie zostało przeprowadzone również postępowanie reklamacyjne, mogące wyjaśnić, czy i kiedy przesyłka została awizowana powtórnie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wobec twierdzenia pełnomocnika skarżącej, że sporna przesyłka zawierająca odpis postanowienia nie była dwukrotnie awizowana oraz w związku brakiem możliwości zweryfikowania tego twierdzenia, nie można na obecnym etapie postępowania ponad wszelką wątpliwość uznać, że w analizowanej sprawie doszło do skutecznego doręczenia odpisu postanowienia referendarza sądowego z 20 maja 2019 r. w trybie i na zasadzie wynikającej z art. 73 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 73 § 1 - 3 tej ustawy. Nie jest tym samym możliwa ocena zachowania przez skarżącą terminu do wniesienia sprzeciwu oraz ocena czy prawidłowo doszło do jego odrzucenia na podstawie art. 259 § 2 p.p.s.a. Ponownie oceniając zachowanie przez skarżącego terminu do wniesienia sprzeciwu i do dokonania czynności procesowej, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu powinien zatem podjąć czynności mające na celu wyjaśnienie opisanych powyżej wątpliwości dotyczących tego, czy w sprawie miało miejsce dwukrotne awizowanie spornej przesyłki zawierającej odpis postanowienia referendarza sądowego z 20 maja 2019 r. Sąd powinien przeprowadzić postępowanie reklamacyjne dotyczące doręczenia spornej przesyłki. Dopiero wyjaśnienie wątpliwości co do dwukrotnej awizacji, pozwoli rozstrzygnąć, czy przesyłka została skutecznie doręczona 13 czerwca 2019 r., w trybie doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 73 § 4 p.p.s.a. i w konsekwencji czy wniesienie sprzeciwu nastąpiło z uchybieniem terminu. Odnosząc się do zarzutów zażalenia w zakresie skierowania do pełnomocnika skarżącej wezwania Sądu o nadesłanie numeru PESEL, to zgodzić się należało z argumentacją wskazaną w zażaleniu, że pismo z 21 czerwca 2019 r. stanowiące sprzeciw nie było pierwszym pismem wniesionym przez stronę w danej sprawie po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 934). tj. po 31 maja 2019 r., w której wprowadzono wymóg podania numeru PESEL. W związku z tym wskazać należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego funkcjonuje pogląd, zasługujący na akceptację, że nie każde nieuzupełnienie braków formalnych pisma będzie prowadziło do pozostawienia go bez rozpoznania bądź odrzucenia. Podstawą takiego rozstrzygnięcia może być jedynie brak istotny, tzn. taki, którego nieusunięcie uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu (patrz: postan. NSA z dnia 27 czerwca 2008 r., I OZ 430/08, Legalis). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy uznać, że w okolicznościach tej sprawy, tj. w sytuacji kiedy pełnomocnik w pełnomocnictwie złożonym 27 sierpnia 2018 r. a więc przed wniesieniem sprzeciwu wskazał numer PESEL skarżącej i Sąd dysponował informacją w tym zakresie to nie można mówić, że zachodziła przeszkoda w nadaniu sprawie dalszego biegu. Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 tej ustawy, postanowił jak w sentencji.