I OW 187/13

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie: Sędzia NSA Anna Lech Sędzia del. WSA Tamara Dziełakowska (spr.) Protokolant asystent sędziego Agnieszka Chorab po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza S. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem S. a Wójtem Gminy L. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy wniosku o refundację zasiłku stałego postanawia: 1. odrzucić wniosek 2. zwrócić Burmistrzowi Gminy S. kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od wniosku. UZASADNIENIE Burmistrz Gminy S. wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość miejscową pomiędzy nim a Wójtem Gminy L. w sprawie zwrotu wydatków związanych z przyznanym M. B. zasiłkiem stałym. Z akt sprawy wynika, że wniosek złożono w następujących okolicznościach: Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. Wójt Gminy L., z którego upoważnienia działał Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., przyznał M. B., przebywającemu na terenie tej Gminy, zasiłek stały w wysokości 299 zł na okres od 1 stycznia 2013 r. do dnia 31 października 2015 r. Następnie organ ten przesłał akta sprawy Miejsko-Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w S. z wystawioną notą księgową i zwrócił się o refundację wypłaconych kwot wskazując, że adresat pomocy był ostatnio zameldowany na stałe na terenie Gminy S.. We wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Burmistrz S. stwierdził, że właściwym w sprawie pozostaje Wójt Gminy L.. Stosownie bowiem do art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r., poz. 182) właściwość organów w sprawach z zakresu pomocy społecznej określa się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenia. Miejsce zamieszkania z kolei interpretuje się zgodnie z art. 25 kodeksu cywilnego i jest to miejsce w którym dana osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Wobec tego, że adresat decyzji mieszka i jak wynika z akt deklaruje chęć dłuższego zamieszkiwania na terenie Gminy L. nie ma podstaw do ustalania właściwości według ostatniego miejsca zameldowania osoby ubiegającej się o świadczenie tj. stosownie do art. 107 ust. 2 w/w ustawy. Burmistrz wyjaśnił, że beneficjent pomocy był ostatnio zameldowany na stałe (do dnia 20 sierpnia 2003 r.) na terenie Gminy S.. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy L. wyjaśnił, że przyznanie świadczenia M. B. według miejsca pobytu uzasadnione było jego trudną sytuacją życiową oraz że w toku postępowania mającego na celu przyznanie zasiłku pracownicy socjalni Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. deklarowali zwrot wydatków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny uprawniony jest do rozstrzygania sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz sporów kompetencyjnych między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Z istoty sporu o właściwość lub sporu kompetencyjnego wynika, że musi on mieć miejsce pomiędzy organami, które bądź odmawiają załatwienia danej sprawy uznając że nie są właściwe lub kompetentne do jej rozstrzygnięcia, bądź wręcz przeciwnie oba uważają jednocześnie, że są właściwe lub kompetentne do jej załatwienia. Do sporu może zatem dojść tylko na tle konkretnej sprawy administracyjnej, czyli sprawy rozstrzyganej władczo przez organ administracji publicznej w stosunku do podmiotu czy podmiotów znajdujących się poza aparatem administracji. Rozstrzygnięcie sporu przez sąd administracyjny polega na wskazaniu jednego z organów jako właściwego lub kompetentnego do rozstrzygnięcia konkretnej, indywidualnej sprawy administracyjnej. W artykule 101 ust. 1-6 ustawy o pomocy społecznej określono właściwość poszczególnych gmin dla przyznania świadczeń określonych w ustawie. Przyjęto jako zasadnicze kryterium miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1), a w przypadku osoby bezdomnej - miejsce jej ostatniego zameldowania (ust. 2). Ustalono też, że właściwość dla pewnej kategorii spraw m. in. niecierpiących zwłoki, czy w przypadkach szczególnie uzasadnionych wyznacza miejsce pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 3). Odrębnie też ustalono właściwość dla mieszkańca domu pomocy społecznej (ust. 6). W ustępie 7 wskazano natomiast, że gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania albo na ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały jest obowiązana do zwrotu wydatków gminie, która przyznała świadczenia w miejscu pobytu. Ten ostatni przepis nie dotyczy zatem właściwości organu gminy do rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, lecz odnosi się do zwrotu wydatków poniesionych przez gminę miejsca pobytu w związku z pomocą udzieloną w sytuacji niecierpiącej zwłoki lub w przypadku szczególnie uzasadnionym przez gminę miejsca zamieszkiwania, a w przypadku osoby bezdomnej - przez gminę ostatniego miejsca zameldowania. W rozpatrywanym przypadku między Burmistrzem S. a Wójtem Gminy L. nie istnieje więc spór o właściwość w rozumieniu art. 22 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego. Sprawa przyznania zasiłku stałego M. B. została bowiem rozstrzygnięta decyzją Wójta Gminy L. z dnia [...] stycznia 2013 r. Powstała natomiast na tle tej sprawy kwestia wzajemnych rozliczeń gmin (między gminą miejsca pobytu a gminą miejsca ostatniego zameldowania) nie jest sprawą administracyjną, a zatem nie zachodzi konieczność wskazania organu właściwego dla jej załatwienia. W rzeczywistości wniosek Burmistrza S. zmierza do przesądzenia, że Wójt Gminy L. był właściwy do wydania decyzji z dnia [...] stycznia 2013 r. nie tylko jako organ gminy właściwej ze względu na miejsce pobytu M. B., ale również jako organ gminy właściwej ze względu na jego miejsce zamieszkiwania, a w konsekwencji że brak jest podstaw do zwrotu wydatków związanych z przyznaną pomocą i wystawioną z tego tytułu notą księgową. Celem wniosku nie jest zatem potrzeba rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny który z organów jest właściwy do załatwienia sprawy administracyjnej tj. do przyznania świadczenia z ustawy o pomocy społecznej, ale która z gmin zobowiązana jest do poniesienia wydatków związanych z przyznanym już świadczeniem i którą z nich obciążają finansowe konsekwencje związane z realizacją decyzji z dnia [...] stycznia 2013 r. Rozstrzygnięcie tej kwestii nie należy natomiast do sądu administracyjnego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, że spór między gminami o zwrot wydatków, o których mowa w art. 101 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej nie ma charakteru administracyjnego, lecz stanowi sprawę cywilną w rozumieniu art. 1 kodeksu postępowania cywilnego (por. postanowienia: z dnia 28 lutego 2007 r. o sygnaturze I OW 73/06, z dnia 22 grudnia 2008 r. o sygnaturze I OW 97/08, z dnia 1 czerwca 2010 r. o sygnaturze I OW 75/10, z dnia 8 lutego 2012 r. o sygnaturze I OW 201/11, z dnia 5 marca 2010 r. o sygnaturze I OW 204/09 i z dnia 18 stycznia 2010 r. o sygnaturze I OW 181/09 – dostępne na https://cbois.nsa.gov.pl). W konsekwencji, uznając niedopuszczalność rozstrzygnięcia zaistniałego sporu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 15 § 2, art. 64 § 3 i art. 193 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o odrzuceniu wniosku. O zwrocie kwoty uiszczonej tytułem wpisu od wniosku rozstrzygnięto na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w/w ustawy.