I OZ 918/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości A. J. w Warszawie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 666/12 odmawiające dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości A. J. w Warszawie w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi E. C. na uchwałę Zarządu Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy z dnia (...) października 2010 r. nr (...) w przedmiocie wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 666/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości A. J. w Warszawie w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi E. C. na uchwałę Zarządu Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy z dnia (...) października 2010 r. nr (...) w przedmiocie wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż pismem z dnia 6 marca 2012 r. E. C. wniosła za pośrednictwem organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na uchwałę Zarządu Dzielnicy Śródmieście m. st. Warszawy z dnia (...) października 2010 r. nr (...) wydaną w sprawie przeznaczenia do najmu na rzecz PZS zamiennego lokalu użytkowego w pow. całkowitej 244,79 m2, usytuowanego w budynku w A. J. i zatwierdzenia wynegocjowanej stawki czynszu. W dniu 20 kwietnia 2012 r. wpłynął do akt sprawy wniosek Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości A. J. w Warszawie o dopuszczenie jej do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania wskazując, że wynik postępowania dotyczy jej interesu prawnego. We wniosku Wspólnota, powołując się na art. 6 ustawy o własności lokali wskazała, że posiada podmiotowość prawną i ma prawo do przedmiotowej nieruchomości w części wspólnej, w tym do zarządu nieruchomością wspólną i do uczestniczenia w przetargu na najem lokalu, który byłby przeznaczony na działalność Wspólnoty, a prawa tego została pozbawiona wydaną uchwałą. Zatem jest uprawniona do ubiegania się o najem lokalu znajdującego się w zasobach Gminy, w szczególności w sytuacji, gdy lokal ten zostaje przeznaczony przez Gminę do oddania w najem w drodze bezprzetargowej, co oddziałuje na prawa Wspólnoty ograniczając jej prawa, bowiem oddanie w najem lokalu w drodze bezprzetargowej powoduje oddanie nie tylko samego lokalu jako odrębnego przedmiotu prawa własności, ale również oddanie udziałów związanych z lokalem w części wspólnej nieruchomości. Wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w niniejszej sprawie Wspólnocie nie przysługuje legitymacja materialnoprawna do występowania na prawach strony w niniejszej sprawie, zatem brak jest podstaw do dopuszczenia Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości jako uczestnika postępowania w przedmiotowym postępowaniu sądowym wniesionej w trybie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym na uchwałę organu samorządu terytorialnego. Wspólnota Mieszkaniowa, jako inny podmiot, który nie wniósł skargi we własnym interesie, nie może skutecznie ubiegać się o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, tym bardziej, że lokal będący przedmiotem uchwały nie stanowi nieruchomości wspólnej i nie jest własnością Wspólnoty, lecz należy do m. st. Warszawy. Zatem sama chęć wynajęcia przedmiotowego lokalu, gdyby był on oddawany w najem w drodze przetargu, nie oznacza wystąpienia po stronie Wspólnoty interesu prawnego, który uprawniałby ją do uczestnictwa w niniejszej sprawie. Byłoby tak tylko wówczas, gdyby oddanie lokalu w najem w trybie bezprzetargowym, naruszyło jakiekolwiek już istniejące prawa Wspólnoty do spornego lokalu lub uniemożliwiło realizację takich praw. Skuteczność skargi z art. 101 u.s.g. wymaga wykazania naruszenia interesu prawnego, a więc już istniejącego, a nie potencjalnego, bez wskazania konkretnego prawa. Jednocześnie, wbrew twierdzeniom Wspólnoty, oddanie lokalu stanowiącego odrębny przedmiot prawa własności w najem nie łączy się z zadysponowaniem udziałem w gruncie. Nie wpływa więc na wykonywanie prawa własności przez członków Wspólnoty w stosunku do ich udziału w gruncie, bowiem najem oznacza jedynie oddanie rzeczy (lokalu) do używania, najemca pozbawiony jest natomiast uprawnienia do dysponowania udziałem w części wspólnej nieruchomości (gruncie), a nieruchomością wspólną w rozumieniu art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jedn.: Dz. U. z 2000, Nr 80, poz. 903 ze zm.), są pozostałe po wyodrębnieniu lokali te części budynku i urządzenia, które nie służą do użytku właścicieli lokali, a także grunt, na którym posadowiony jest budynek. Z powyższego wynika, że odrębna własność lokalu, powstała i istniejąca zgodnie z przepisami ustawy, jest prawem głównym, nieruchomość wspólna jest zaś prawem niesamodzielnym, a jej funkcja w stosunku do prawa głównego jest służebna. Wspólnota mieszkaniowa w ramach uprawnień jakie jej przysługują, podejmuje bowiem decyzje tylko w sprawach dotyczących zarządu nieruchomością wspólną w granicach zakreślonych prawem. Uprawnienia wspólnoty mieszkaniowej i poszczególnego właściciela nie są wobec siebie konkurencyjne i nie wykluczają się wzajemnie. Wspólnota Mieszkaniowa ma status strony w zakresie dotyczącym spraw tej wspólnoty, tj. nieruchomości wspólnej, a właściciel odrębnego lokalu – w sprawach dotyczących tego lokalu. Do zadań związku, jakim jest wspólnota mieszkaniowa właścicieli lokali, powstająca na podstawie art. 6 powyższej ustawy, należy zarządzanie nieruchomością wspólną i reprezentowanie interesów właścicieli lokali w zakresie spraw związanych z nieruchomością wspólną. Wspólnota mieszkaniowa właścicieli lokali nie ma uprawnień do ingerowania w sferę wykonywania przez właściciela jego praw do wyodrębnionego lokalu, np. poprzez uzależnienie możliwości użytkowania lokalu w określony sposób od uzyskania uprzedniej zgody wspólnoty, w szczególności narzucenia właścicielom obowiązku uzyskiwania zgody na prowadzenie w ich lokalach działalności gospodarczej. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości A. J. w Warszawie zarzucając mu: 1. naruszenie art. 33 §2 p.p.s.a. (w tym w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym) przez błędną odmowę dopuszczenia wnioskodawcy do udziału w sprawie wskutek błędnego przyjęcia obowiązku uprzedniego wezwania przez wnioskodawcę do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym jako warunku dopuszczenia do udziału w sprawie; 2. art. 33 §2 p.p.s.a. - przez błędną odmowę dopuszczenia wnioskodawcy do udziału w sprawie wskutek błędnego przyjęcia braku interesu prawnego; 3. art. 33 §2 p.p.s.a. (w tym w zw. z art. 101a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym), w tym w zw. z art.134 §1 p.p.s.a. -błędną odmowę dopuszczenia wnioskodawcy do udziału w sprawie mimo zasadności przyjęcia dopuszczenia do udziału w sprawie także przy uwzględnieniu interesu prawnego w ujęciu art. 33 §2 p.p.s.a. w zw. z art. 101a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Powołując się na powyższe wniesiono o zmianę postanowienia w całości i orzeczenie o dopuszczeniu wnioskodawcy do udziału w sprawie, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym postępowania zażaleniowego, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa, według norm przepisanych. Na okoliczność potwierdzenia interesu prawnego wnioskodawcy do dopuszczenia do udziału w sprawie (w tym odnośnie potwierdzenia naruszeń praw Wspólnoty mieszkaniowej przez ingerencje w części wspólne nieruchomości bez zgody Wspólnoty mieszkaniowej), wniesiono o przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach spraw sądowoadministracyjnych: II SAB/Wa 332/12, VII SAB/Wa 184/11, I SAB/Wa 96/12, I SAB/Wa 97/12, I SO/Wa 5/12, I SO/Wa 6/12, VII SAB/Wa 177/12, VII SAB/Wa 179/12. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 33 § 2 p.p.s.a., udział w charakterze uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie. W myśl cytowanego przepisu, ww. podmioty, które nie brały udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczył ich interesu prawnego, mogą zgłosić udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym i wnioskować o dopuszczenie do tego postępowania w charakterze uczestnika. W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, a nie interes faktyczny (zob. wyr. NSA z dnia 15 kwietnia 1993 r., I SA 1719/92, OSP 1994, z. 10, poz. 199 z aprobującą glosą P. Kucharskiego). W związku z tym uznać należy, że mieć interes prawny znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (zob. postanowienia NSA z dnia 13 stycznia 2009 r., sygn. akt II OZ 1382/08, a także z dnia 14 maja 2009 r., sygn. akt I OZ 505/09). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe rozważania nie dają podstaw do dopuszczenia Wspólnoty jako uczestnika postępowania w niniejszym postępowaniu ze skargi wniesionej w trybie art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. z 2001 r. Dz. U. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) na akt prawa miejscowego. Z art. 101 ustawy o samorządzie gminnym wynika, że skargę na uchwałę rady gminy podjętą w sprawie z zakresu administracji publicznej może wnieść do sądu administracyjnego każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą, o ile wcześniej wezwie organ do usunięcia zarzucanego naruszenia i wezwanie to okaże się bezskuteczne. Taka konstrukcja ww. przepisu wpływa wprost na legitymację prawną Wspólnoty do występowania w niniejszym postępowaniu. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, Wspólnota składając wniosek o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie przedstawiła żadnego dokumentu potwierdzającego spełnienie obowiązku wynikającego z art. 101 ustawy o samorządzie gminnym. Tymczasem z ukształtowanego orzecznictwa wynika, iż na etapie postępowania sądowego, udział w charakterze uczestnika postępowania sądowego jakie toczy się w trybie skargi wniesionej na podstawie art. 101 ww. ustawy, może zgłosić jedynie podmiot, który wykaże, iż przed wystąpieniem z wnioskiem o dopuszczenie go do udziału w sprawie jaka toczy się przed sądem spełnił wymagania określone w art. 101 tej ustawy, a jej rozstrzygnięcie dotyczy wprost jego interesu prawnego (por. postanowienie NSA z dnia 10 kwietnia 2008 r., II OZ 304/08). Podzielić należy również stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż Wspólnota Mieszkaniowa, jako podmiot, który nie wniósł skargi do sądu we własnym interesie, nie może skutecznie ubiegać się o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, tym bardziej, że lokal będący przedmiotem uchwały nie stanowi nieruchomości wspólnej i nie jest własnością tej Wspólnoty. Interesu prawnego nie można opierać tylko na istnieniu jakiegoś aktu prawnego, czy też instytucji prawnej (J. Zimmermann, Glosa do wyroku NSA z dnia 2 lutego 1996 r., IV SA 846/95, Orzecznictwo Sądów Polskich 1997, z. 4, poz. 83 A). W niniejszej sprawie Wspólnota nie przedstawiła żadnego przepisu prawa materialnego, z którego wynikałby jej interes prawny. Wspólnota wnosząc o dopuszczenie do udziału w sprawie wywodziła swój interes prawny z tego, że jest właścicielem nieruchomości, w której znajduje się lokal użytkowy przeznaczony do najmu. Lokal ten jest własnością m. st. Warszawy i stanowi odrębny przedmiot własności. Oddanie lokalu stanowiącego odrębną własność w najem nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia właścicielskie Wspólnoty. Wnosząc o dopuszczenie do udziału w sprawie ze skargi na uchwałę w przedmiocie przeznaczenia do najmu lokalu użytkowego, Wspólnota powinna wykazać, że wynik postępowania administracyjnego dotyczy interesu prawnego tego podmiotu. Musi zatem wywieść, że uchwała dotycząca przeznaczenia do najmu lokalu, stanowiącego własność odrębnego od Wspólnoty podmiotu skutkuje dla niej, na podstawie obowiązującego prawa (normy prawnej) powinnością określonego zachowania lub, że na podstawie tej uchwały Wspólnota powinna uzyskać konkretne korzyści. Do uznania za uczestnika postępowania, a w konsekwencji dopuszczenia do udziału w sprawie na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. nie wystarczy natomiast samo powołanie się na fakt bycia właścicielem nieruchomości, w której znajduje się lokal stanowiący odrębny przedmiot własności. Ze względu na brak wykazania przez podmiot prawem chronionego, zindywidualizowanego i skonkretyzowanego interesu prawnego oraz ze względu na fakt, że to na stronie spoczywa obowiązek choćby uprawdopodobnienia tego interesu prawnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił wnioskodawcy dopuszczenia do udziału w sprawie. Składając w sprawie wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie wykazano interes faktyczny, to jest wykazano, że Wspólnota jest bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy, a nie poparto jednak tego zainteresowania przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Z tych względów, podnoszone w uzasadnieniu zażalenia zarzuty nie podważają zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 §2 p.p.s.a.