I OSK 899/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) Sędzia del. WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Protokolant asystent sędziego Katarzyna Kudrzycka po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 22 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Go 633/17 w sprawie ze skargi W.W. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie usunięcia punktów karnych z ewidencji kierowców 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od W.W. na rzecz Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 22 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Go 633/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę W.W. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie usunięcia punktów karnych z ewidencji kierowców. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z 29 maja 2017 r. W.W. (dalej skarżący) wniósł do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] (dalej Komendant Wojewódzki bądź organ) o usunięcie z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego 6 punktów "karnych" przypisanych za wykroczenie drogowe popełnione 28 listopada 2015 r. Pismem z [...] czerwca 2017 r. organ poinformował skarżącego, że z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego wynika, że skarżący w okresie od 28 października 2015 r. do 19 lipca 2016 r. dopuścił się czterech wykroczeń drogowych, za które otrzymał łącznie 26 punktów "karnych". Zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r., poz. 488; dalej rozporządzenie), organ prowadzący ewidencję usuwa z ewidencji punkty przypisane na podstawie wpisu ostatecznego jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynął rok, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyłaby 24 punkty. Organ stwierdził, że wiążąca jest data naruszenia przepisów ruchu drogowego, a nie data wpisu do ewidencji, czy też data opłacenia mandatu karnego. Na tę czynność skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. złożył W.W. reprezentowany przez adwokata L.K. Pełnomocnik zarzucił organowi naruszenie prawa materialnego: 1. § 4 ust. 4 rozporządzenia polegające na jego błędnej wykładni, czego skutkiem było przyjęcie, że punkty, za wykroczenie drogowe popełnione przez skarżącego 1 kwietnia 2016 r., za które został on prawomocnie skazany wyrokiem z 1 grudnia 2016 r. VIII K [...] Sądu Rejonowego [...], winny zostać ujęte w ewidencji punktów prowadzonej przez Komendanta Wojewódzkiego z datą popełnienia wykroczenia tj. 1 kwietnia 2016 r., a nie z datą uprawomocnienia się orzeczenia stwierdzającego popełnienie wykroczenia tj. 8 grudnia 2016 r.; 2. § 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia przez jego niezastosowanie i nieusunięcie z ewidencji punktów karnych za wykroczenie drogowe popełnione 28 listopada 2015 r. mimo, że od daty popełnienia wykroczenia upłynął rok. Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej czynności i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik wskazał, że 28 listopada 2016 r. winien zostać usunięty wpis dotyczący przekroczenia prędkości, za które W.W. otrzymał 6 pkt (zdarzenie z 28 listopada 2015 r.). Tym samym liczba punktów w ewidencji winna zostać zmniejszona i na dzień 28 listopada 2016 r. winna wynosić 10 pkt. Po uprawomocnieniu się wyroku Sądu Rejonowego [...] winny zostać skarżącemu doliczone 10 pkt i tym samym na dzień 8 grudnia 2016 r. na koncie skarżącego w ewidencji punktów karnych winno znajdować się 20 punktów "karnych". W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej czynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalił. W uzasadnieniu Sąd I instancji uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wpis do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego stanowi czynność materialno-techniczną, która mieszcząc się w katalogu, o którym stanowi art. 3 § 2 pkt 4 ppsa, podlega kontroli sądu administracyjnego. Kierowca zainteresowany wykreśleniem punktów "karnych" z ewidencji może zwrócić się do organu prowadzącego tę ewidencję o podjęcie określonego aktu lub czynności, a następnie w zależności od tego, czy i jakie organ ten zajmie stanowisko, skorzystać ze skargi do sądu administracyjnego kwestionując czynność na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ppsa lub skarżąc bezczynność organu na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ppsa (wyrok NSA z 21.3. 2017 r. I OSK 1335/15, Lex 2293545). W sprawie niniejszej przedmiotem kontroli Sądu była czynność Komendanta Wojewódzkiego w przedmiocie odmowy usunięcia punktów karnych z ewidencji kierowców. Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji (art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - Dz. U. z "2017 r., poz. 1260" [winno być "2017 r., poz. 128"] ze zm., dalej prd). Punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 - 20 punktów (art. 130 ust. 2 prd). Szczegółowe regulacje dotyczące sposobu punktowania i liczby punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego, warunków i sposobu prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego oraz trybu występowania z wnioskami o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji; programu szkolenia i jednostek upoważnionych do prowadzenia szkolenia; liczby punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia; podmiotów uprawnionych do uzyskiwania informacji zawartych w ewidencji, zawarte zostały w rozporządzeniu wydanym na podstawie delegacji określonej w art. 130 ust. 4 prd. Przepis ten stanowi, że: ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzi komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ewidencjonowanych (§ 3 ust. 1); wpisu do ewidencji dokonuje policjant lub pracownik jednostki Policji (§ 4 ust. 8) z tym, że wpisu ostatecznego dokonuje się, jeżeli naruszenie przepisów ruchu drogowego stwierdzone zostanie prawomocnym wyrokiem sądu, postanowieniem sądu o warunkowym umorzeniu postępowania, mandatem karnym albo orzeczeniem organu orzekającego w sprawie o naruszenie w postępowaniu dyscyplinarnym, a wpisu tymczasowego niezwłocznie po ujawnieniu naruszenia, jednakowoż po stwierdzeniu naruszenia jednym z ww. rozstrzygnięć wpis ten staje się wpisem ostatecznym (§ 4 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia). Ewidencja, o której mowa w art. 130 ust. 1 prd jest rejestrem, w którym wpisów dokonuje wyłącznie uprawniony do tego organ Policji i tylko on ma kompetencję do usuwania punktów karnych. W sytuacji, w której danemu podmiotowi zostało przyznane prawo do prowadzenia określonej ewidencji, rejestru czy innego wykazu, tylko ten podmiot jest odpowiedzialny za prawidłowe jego prowadzenie i zgodność z prawem dokonanych wpisów (wyrok NSA z 29.8.2017 r. I OSK 2964/15, cbosa). Z akt sprawy wynika, że skarżący w okresie od 28 października 2015 r. do 19 lipca 2016 r. dopuścił się czterech wykroczeń drogowych, za które otrzymał łącznie 26 punktów "karnych". Zdaniem skarżącego punkty za wykroczenie drogowe popełnione 1 kwietnia 2016 r. winny być ujęte w ewidencji punktów z datą uprawomocnienia się orzeczenia stwierdzającego popełnienie wykroczenia, tj. 8 grudnia 2016 r., a nie z datą faktycznego jego popełnienia. W ocenie Sądu I instancji stanowisko skarżącego jest błędne. Z art. 130 ust. 2 prd wynika, że punkty wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia. Nie ulega wątpliwości, że decydujące znaczenie ma data dopuszczania się naruszenia, a nie to, kiedy w rzeczywistości wprowadzono dane do ewidencji, czy też kiedy ostatecznie zapadło orzeczenie skazujące za popełnione naruszenie przepisów ruchu drogowego. Punkty wpisane jako tymczasowe, które wskutek wydania przez uprawnione podmioty jednego z rozstrzygnięć wymienionych w § 4 ust. 1 rozporządzenia, na mocy których stały się one wpisami ostatecznymi, ocenia się przez pryzmat daty popełnionego naruszenia, a nie wydania aktu je potwierdzającego w określonej dacie przeszłej. Rozstrzygnięcia takie mają bowiem charakter deklaratywny, a nie konstytutywny (wyrok WSA w Rzeszowie z 3.2.2015 r. II SA/Rz 1180/14, Lex 1650644; wyrok WSA w Gdańsku z 13.4.2017 r. III SA/Gd 120/17, cbosa). Stanowisko to potwierdził NSA wyrokiem z 21. 3.2017 r. I OSK 1335/15, cbosa) w którym stwierdził, że punkty tymczasowe przekształcane są w ostateczne po uprawomocnieniu się wyroku w sprawie, o ile taka została wszczęta, przy czym decydujące znaczenie ma data popełnienia wykroczenia, a nie wyroku, a więc działanie to ma charakter niejako wsteczny. Wynika to z brzmienia § 4 ust. 1, 2, 4 rozporządzenia. Zaskarżona czynność organu w przedmiocie odmowy usunięcia z ewidencji kierowców punktów jest zgodna z prawem (k. 38, 44-48 akt sądowych). Skargę kasacyjną wywiódł W.W., reprezentowany przez adw. L.K., który zaskarżając wyrok II SA/Go 633/17 w całości, zarzucił mu naruszenie na podstawie art. 174 pkt 1 ppsa: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z § 4 ust. 4 rozporządzenia (Dz.U. z 2012 r. poz. 488) przez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie zaskarżonej czynności, przy wydawaniu której organ dokonał błędnej wykładni § 4 ust. 4 rozporządzenia czego skutkiem było przyjęcie, że punkty za wykroczenie drogowe popełnione przez skarżącego 1 kwietnia 2016 r., za które został on prawomocnie skazany wyrokiem VIII K [...], winny zostać ujęte w ewidencji punktów prowadzonej przez Komendanta Wojewódzkiego z datą popełnienia wykroczenia (tj. 1 kwietnia 2016 r.), a nie z datą uprawomocnienia się orzeczenia stwierdzającego popełnienie wykroczenia (tj. 8 grudnia 2016 r.); 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 130 § 2 prd w zw. z § 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia przez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie zaskarżonej czynności, przy wydawaniu której organ dokonał nie zastosował § 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia i nie usunął z ewidencji punktów prowadzonej przez Komendanta Wojewódzkiego wpisu 6 punktów za wykroczenie drogowe popełnione 28 "listopada" [winno być "października"] 2015 r. mimo, że od daty popełnienia wykroczenia upłynął rok. Skarżący kasacyjnie wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania; zasądzenie od Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych (k. 54-58 akt sądowych). Pismem z 29 lutego 2018 r. odpowiedź na skargę kasacyjną wniósł Komendant Wojewódzki Policji [...], reprezentowany przez r. pr. S.L. Komendant wniósł o: oddalenie skargi kasacyjnej w całości; zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych (k. 68-69 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, zm. poz. 2200, dalej ppsa), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącą zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1). W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania. Nieusprawiedliwiony był zarzut naruszenia § 4 ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r., poz. 488). Stosownie do § 4 ust. 4 w zw. z § 4 ust. 1 rozporządzenia, wpis tymczasowy staje się wpisem ostatecznym po stwierdzeniu naruszenia prawomocnym: wyrokiem sądu, postanowieniem sądu o warunkowym umorzeniu postępowania, mandatem karnym albo orzeczeniem organu orzekającego w sprawie o naruszenie w postępowaniu dyscyplinarnym. Zgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia, przed wydaniem jednego z ww. rozstrzygnięć do ewidencji wprowadza się, niezwłocznie po ujawnieniu naruszenia, wpis tymczasowy. Ujawnienie naruszenia z 1 kwietnia 2016 r. (A01) obligowało organ do - verba legis – "niezwłocznego" wprowadzenia do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego punktów tymczasowych. Podstawą dokonania wpisu tymczasowego było samo ujawnienie naruszenia. Organ nie wprowadził do ewidencji punktów ostatecznych, lecz punkty tymczasowe. Punkty tymczasowe są informacją o liczbie punktów, które zostaną ostatecznie przypisane w przypadku potwierdzenia naruszenia prawomocnym rozstrzygnięciem (§ 4 ust. 2 zd. 2 rozporządzenia). Wyrokiem z 8 grudnia 2016 r. VIII K [...] skarżący został uznany za winnego występku z art. 77 § 1 kk (za czyn z 1 kwietnia 2016 r. (A01)). Wyrok VIII K [...] uprawomocnił się 16 grudnia 2016 r. (k. 81-82, 86 akt sądowych; autor skargi kasacyjnej i Sąd I instancji przytoczyli błędną datę uprawomocnienia się wyroku). Z dniem uprawomocnienia się wyroku VIII K [...], tj. z dniem 16 grudnia 2016 r. wpis tymczasowy za naruszenie z 1 kwietnia 2016 r. stał się wpisem ostatecznym. Prawomocnie przesądzono, że skarżący jest winny zarzucanego mu czynu, a tym samym można było w stosunku do niego zastosować sankcję, polegającą na przypisaniu mu ostatecznych punktów. Dzień uprawomocnienia się rozstrzygnięcia jest dniem przypisania kierowcy punktów ostatecznych. Oznacza to, że po prawomocnym rozstrzygnięciu punkty tymczasowe stają się punkami ostatecznymi. Organ nie dokonuje nowego wpisu do ewidencji, lecz zostaje przesądzone, że wpis tymczasowy był prawidłowy, a punkty tymczasowe zaczynają wywierać takie skutki prawne, jakby od początku były ostatecznymi. Słusznie Sąd I instancji uznał, że prawomocne rozstrzygnięcia mają charakter deklaratoryjny a nie konstytutywny. Kluczowe znaczenie ma zatem data naruszenia a nie data wpisu do ewidencji. Argumentacja ta jest wzmocniona wyraźną wolą ustawodawcy, by kierowca w każdym czasie troszczył się o przestrzeganie prawa, a nie mógł - przez inicjowanie szeroko rozumianych postępowań odwoławczych - uchylać się od przewidzianych przez prawo sankcji (art. 130 § 2 w zw. z art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. g prd [policjant zatrzyma prawo jazdy za pokwitowaniem w razie przekroczenia przez kierującego pojazdem liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego] i art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b prd [kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1] prd). Nietrafny był zarzut naruszenia art. 130 § 2 prd w zw. z § 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Art. 130 § 2 prd ustanawia zasadę zgodnie z którą punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia. Przepis ten wprowadza jednak wyjątek, znajdujący zastosowanie w niniejszej sprawie. Punktów nie usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, jeżeli przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty. Przepis § 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia zgodny jest w swej normatywnej treści z przepisem ustawowym (organ prowadzący ewidencję usuwa z ewidencji punkty przypisane na podstawie wpisu ostatecznego, jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynął rok, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyłaby 24 punkty). Skarżącemu przypisano następujące punkty: 6 punktów za naruszenie z 28 października 2015 r. (E03); 10 punktów tymczasowych za naruszenie z 1 kwietnia 2016 r. (A01); 6 punktów za naruszenie z 22 maja 2016 r. (E03); 4 punkty za naruszenie z 19 lipca 2016 r. (E04). W przedziale czasowym od 28 października 2015 r. do 19 lipca 2016 r. skarżący miał w ewidencji wpisanych 16 punktów. Gdy jednak do tego wyniku doliczyć 10 punktów tymczasowych, to łączna suma wynosiła 26 punktów. Dlatego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia wyrokiem VIII K [...], co do naruszenia z 1 kwietnia 2016 r., wpis za naruszenie z 28 października 2015 r. nie mógł zostać usunięty (art. 130 § 2 prd). Jako, że prawomocne rozstrzygnięcie nastąpiło 8 grudnia 2016 r., a uprawomocniło się 16 grudnia 2016 r., wpis za naruszenie z 28 października 2015 r. nie mógł zostać usunięty po upływie roku, tj. z dniem 29 października 2016 r. Sąd I instancji prawidłowo oddalił skargę na zaskarżoną czynność organu, wobec czego nie mógł zastosować art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 ppsa skargę kasacyjną należało oddalić. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265) (uchwała NSA z 19.11.2012 r. II FPS 4/12, ONSAiWSA 2013/3/38).